مجله تورغندی
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
مجله بنام تورغندي به مديريت اقاي عبدالكريم اسماعيل زاده به نشررسيده است. ومن اوراخلاصه كرده ودرخدمت شماقرارداده ام.وباخواندنش معلوماتي درموردحقوق زنان درافغانستان وموقعيت هرات وديگرچيزهادرموردهرات وافغانستان خواهيد دانست.بنظرمن براي استحكام وحدت ملي بايد اين چيزهادانسته شود.تاكي ماافغانهادرين جهالت باقي بمانيم؟وقت برخواستن است وقت بيدارشدن است.وقت ابادكردن كشوربيچاره زخمي مان است وقت بالاشدن پرچم عزيز ماست برخيزيد. نشريه فرهنگي'اقتصادي'اجتماعي تورغندي سال اول شماره اول ثور1386(2007) مدير"عبدالكريم اسماعيل زاده سرمقاله اكنون فصل جديدي دربرابرماگشوده شده است.وانتظارميروددرين اغازعوامل مثبت دربرابرمردم پديدارگردداين راه بايد طي گرددزيراهيچ نيرويي به تنهايي قادرنيست كه ازاهداف ملي ومردمي حراست نموده ومدعي العموم پيشبردنيازهاباشدزنگارجمودوانحطاط رادرقلب نااميدي هابايدفراافگند تادرزمزم گواراي ارزوجوانه هاي اميدببارنشسته وجويبارعشق وايمان درسرزمين دل جاري گرددونبايددل رابه افسوني بست.بايدصلح راازشاخه هاي بلندايمان حاصل كرد وبسترحياط راهمواركرد. نشريه تورغندي فريادمظلوميت ومحروميت مردمي رابازتاب ميدهدكه درطول سه دهه جنگ وويراني برادرانه باهم زندگي كنيمهمراه باصلح. هيچ راهي بدون فرازونشيب نيست اگرجامعه مابخواهد داراي شرايط رشدباشدبايدگام بسوي ترقي برداريم.وظيفه هرفردافغانست كه وظيفه خودرادرجامه ايفانموده ونقش خودرادرتاريخ به ثبوت برسانيم. مابراين باوريم كه چنين شرايطي درجامعه مافراهم امده است وارمان هاي انساني درجامعه ماپديداراست. كسي كه ميخواهد افغانستان خانه مشترك ووافعي شان باشد ناچاراست به واقعيت هاتوجه كندچون جامعه درمسيرطبيعي رشدوتكامل پيوندخورده.ومسيررشدجامعه رااهداف مشترك انسانهايي هموارميسازد كه ازادي حرمت حقوق مسلم همه اتباع كشور(زنان و مردان)راباوردارند.ناهنجاري هاي ملي وجنگ و افغان كشي ميراث هاي شوميست كه از سه دهه گذشته باقي مانده وبايد توسط ارمان هاي بلندافغاني برداشته شود.ودستان نيرومندوحدت ملي همديگررادريابند. زنان افغان درحصاربايدها ونبايدها نبايداين حرف زابززني'بايدافكارت راعوض كني'نبايدبخندي'بايدمواظب رفتارت باشي'نبايدحرفي مخالف عقايدمن بزني'بايدهميشه دستورات مرااجراكني'نبايدبدون اجازه من نفس بكشي'بايدهميشه ماننديك خدمت كاروفادارباشي'نبايدازمن توقع احترام داشته باشي'بايدمتيع من باشي'نبايدباجامعه رابطه داشته باشي'بايدهميشه درخانه باشي خلاصه تمام بايدونبايدهاراانجام دهي'اين سخنانيست كه هرروززنان مظلوم افغان از همسران وبرادران وپدران افغان خودميشنوند.چرا؟زنان هميشه نقش يك زن صبور'وفادار'مطيع ووفاداروحرف گوش كن رابازي كند.بيحرمتي به زنان افغان كي خاتمه خواهدداشت؟من به عنوان يك نويسنده هروقت پاي صحبت يك زن مظلوم افغان مينشينم وبرخوردشوهرانشان رااز انان ميشنوم قلبم راچنان به دردمياوردكه نوشتن حرف هايشان تنهاتسكينيت براي من.اين مظلوميت زنان رابايدريشه یابی کرد.راه حل هایی ارائه داد.وزنان راواداربه تحول عظیمی درزندګی شان کرد،علت عزلت زنان عقب ماندګی زنان افغان ومردسالاری مردهامیشودګفت.متاسفانه زنان بااین نوع زندګی خودخو ګرفتندوفکرمیکنندزنړګی همینطوراست.علت ان عقب ماندن زنان ازجامعه وعدم ارتباط انهابااتباع فرهنګی وعدم مطالعه شان است.وزندګی این نوع زنان زندګی شان دربچه داری ازدواج وخانه داری وګاهی نان پختن وتنورخلاصه میګرددوهرګزاین زنان رشدنمیکنندوجامعه ازرشدزنان ناامیدشده است. همچنان زنانی درافغانستان هستندکه جامعه راپیشرفت دادندومامیدانیم درصدر اسلام زنان فعالیت های اجتماعی زیادی کردند.جامعه ازدوجزمردوزن تشکیل شده وهیچ مردوزنی برهم دیګر برتری ندارندمګردرتقوا.بلاخره نمیتوان نقش زن رادرپیشرفت و اصلاح جوامع نادیده ګرفت.اګرزن خودرامستعدعرصه های اجتماعی کنند یالیاقت فعالیت های اجتماعی،فرهنګی،وسیاسی داشته باشندنمیتوان به دلیل زن بودنشان حکم خانه نشینی برایشان صادرکرد.باتوجه به اینکه تلاش دولتمردان کنونی براساس ایجادصلح وارامش وبرګرداندن حقوق ازدست رفته حقوق ازدست رفته بشری بویږه زنان است.وباعنایت به کنوانسیون رفع کلیه تبعیضات علیع زنان مصوب۱۸دسامبر۱۹۷۹مجمع عمومی سازمان ملل متحدکه دران امده است. موقعیت هرات باستان شهرهرات درحدود۲۷۰۰فت ازسطح دریاارتفاع داردربین (۳۴)درجه(۲۰)دقیقه(۳۱)ثانیه عرض البلد شمالی و(۲۹)درجه و(۱۱)دقیقه طول البلد جنوبی واقع است هرات درغرب کشور ازکابل ازطریق شاهراه قندهار ۱۰۴۲کیلومتر مسافت دارد.ولایت هرات(۱۴۲۸۰۰)کیلومتر وسعت دارد.هرات دوملیون ودوصدوسی وهشت هزاروچهارصدوهفتادوچهارنفرنفوس دارد. موقعیت در افغانستان مختصات: ۱۱″ ۱۲′ ۶۲°شرقی ۳۱″ ۲۰′ ۳۴°شمالی کشور افغانستان استان ولایت هرات جمعیت (۲۰۰۹) - کل ۳۹۷٬۴۵۶ منطقه زمانی منطقۀ زمانی افغانستان (یوتیسی +۴٫۳۰) هِرات مرکز ولایت (استان) هرات در غر تاریخ پیش از اسلام نمای یک هیئت از هِرَویها، با پوشاکی شبیه سکاها، در حال اهدا ظروف فلزی و پوست پلنگ، برگرفته از حجاریهای پلکان روبهمشرق کاخ آپادانا، تخت جمشید، ایران. ارگ هرات (قلعۀ اختیارالدین). اگرچه ساخت این ارگ در سال ۱۳۰۵ میلادی صورت گرفته، اما مسکنگزینی در اینجا به دوران باستان برمیگردد، قرنها پیش از رسیدن اسکندر مقدونی، که گفته میشود دژ او هم در زیر این پُشته آرامیدهاست.[۱۵] از جمله اقدامات مهم و اساسی اسکندر در کشورهای تحت استیلا و تسلط خود دِژسازی بود، و در دوران کشورگشای او در افغانستان هفت شهر بدست وی یا جانشینانش تهدابگذاری شده که به نام اسکندریه معروف هستند. اسکندریه آریانا (Alexandria of Ariana) یکی از این شهرهاست که همان هرات امروزی است. قلعۀ اختیارالدین در طول تاریخ چندین بار ویران شده. تیمور نیز در حمله به هرات آن را ویران کرد، اما شاهرخ پسر او آن را بازسازی کرد.[۱۶] هرویها (به یونانی: آرینها) دستهای از تیرههای آریایی بودند که در هزارهٔ دوم پیش از میلاد، زادبوم خود در آسیای میانه را رها کرده و از ناحیهٔ رودخانهٔ آمودریا (اکسوس یا جیحون) به داخل فلات ایران روی آوردند و در سرزمینی بارور، پیرامون هریرود (به لاتینی: Arius) جای گرفتند. نام سرزمینشان را به نام این رودخانه، هریوا نامیدند، که کم و بیش با ولایت هرات امروزین همانند است. در سدههای واپسین هفتم و آغازین ششم پیش از میلاد، هریوا بدست مادها افتاد و پس از انقراض مادها بدست کورش بزرگ، یکی از ساتراپیهای هخامنشیان بهشمار میرفت. مرکز فرمانروایی هخامنشیان در قصری در شهر آرتاکوانا بود. در سنگنبشتههای هخامنشی، هریوا (Haraiva) در فهرست ساتراپیهای هخامنشیان آمدهاست. به قول مورخ یونانی هرودت، اسکندر مقدونی در ۳۳۰ قبل از میلاد، آرتاکوانا مرکز ساتراپی هریوه را گشود. وقتی اسکندر به این شهر آمد، آرتاکوانا شهر آباد و مرفهی بود. شهربان (ساتراپ) هریوه در آن زمان ساتی برزن نام داشت. اگر چه باشندگان هریوا بسختی مقاومت کردند اما سپاهیان اسکندر موفق به فتح شهر شده و آن را ویران و بسیاری از باشندگان آن را به قتل رسانیدند. اسکندر پس از تصرف شهر، در آنجا دژی برای نظامیان خود ساخت که بقایای آن هنوز باقی است. هدف از ساختن این دژ، حفظ نظامیان از شورش احتمالی مردم شهر بود. اسکندر سپس شهر را دوباره آباد کرد و نامش را «اسکندریه آرئیا» نهاد و باشندگان بازماندهٔ آرتاکوآنا را بدین شهر که هرات امروزین باشد تحویل کرد. پس از مرگ اسکندر (در سال ۳۲۳ ق. م)، هریوا جزئی از قلمرو سلوکیان درآمد. تا اینکه بعد از سال ۲۴۰ ق. م دو سرزمین همسایهٔ هریوا یعنی باختر و پارت از سلطهٔ سلوکیان مستقل شدند. دراین زمان هریوا جزئی از قلمرو دولت یونانی باختری نوبنیاد درآمد. در بین سالهای ۲۰۸ و ۱۹۰ ق. م آنتیوخوس سوم (ملقب به کبیر) پادشاه سلوکی توانست قلمروش را تا سرزمینهای شرقی گسترش دهد و دوباره هریوا بدست سلوکیان افتاد. در سال ۱۶۷ ق. م مهرداد یکم پادشاه مقتدر اشکانی با شکست دادن اوکراتید هریوا و برخی از سرزمینها را از سلوکیان گرفت. ازین به بعد هریوا جزئی از قلمرو اشکانیان باقی ماند. هرات در دورهٔ ساسانیان در سنگنبشتهای در کعبه زردشت واقع در نقش رستم بنام هریو (Harēv) و در فهرست پایتختهای استانهای امپراتوری ساسانیان به زبان پهلوی بنام هری (Hariy) یاد شدهاست.[۱۷] در دورهٔ ساسانی از مراکز مهم نظامی و منطقه مرزی در مقابله با هیاطله بودهاست. پیش از حملهٔ اعراب٬ مسلمان به خراسان دارای اقلیت مسیحی نستوری بود. این شهر مرکز شرابسازی هم بود. در سال ۳۱ ه. ق (حدود ۶۵۰ م) یا کمی پس از آن باوجود مقاومت سرسختانهٔ هرویها، شهر به دست اعراب مسلمان فتح شد. پارچ (جَک) آب برنجی با لولۀ بلند، با تزئین قلمزنیشده با نقره و طلا، از هرات، عصر سلجوقیان (۱۲۰۰-۱۱۸۰ م.)، موزیم بریتانیا. تاریخ پس از اسلام مسجد جامع هرات اثری بجایمانده از دوران غوریان و تیموریان. در دورهٔ اعراب، یعنی در دوران قرون وسطی کشور های اروپایی، هرات همراه با نیشابور، مرو و بلخ یکی از چهار قسمت (چهار ربع) ایالت خراسان بود و بزرگترین شهر باستانی سلطنتهای خراسان شد. هرات را دل خراسان نیز خواندهاند.[۱۸] ابوالفضل بیهقی در تاریخ خود مینویسد: «در سنه ثمان و اربع مائه فرمود ما را تا هرات رفتیم که واسطه خراسان است». در نزهةالقلوب اثر حمدالله مستوفی آمدهاست: «هرات هوایی در غایت نیکویی و درستی دارد، و پیوسته در تابستان شمال وزد و در خوشی آن گفتهاند: اگر در سرزمینی خاک اصفهان و باد هرات و آب خوارزم گرد آیند مرگ در آنجا بسیار کم است ... در این شهر در حین حکومت ملکان غور دوازده هزار دکان آبادان بوده و شش هزار حمام و کاروانسرا و طاحونه و سیصد و پنجاه و نه مدرسه و خانقاه و آتشخانه و چهارصد و چهل و چهار هزار خانه مردمنشین بودهاست ... مردم آنجا (هرات) سلاحورز و جنگی و عیارپیشه باشند و در آنجا قلعهای محکم است و آن را شمیرم خوانند. بر دو فرسنگی شهر بر کوه آتشخانهای بوده است که آن را ارشک گفتهاند. و این زمان قلعهٔ امکلجه میگویند و مابین آتشکده و شهر، کنیسهٔ نصاری بودهاست». این شهر هم مرکزی برای مسیحیت تحت نفوذ کلیسای نستوری و هم پایگاه مهم تصوف، یعنی نظریه زاهدانه اسلام به شمار میرفت. افرادی از پیروان «نقشبندیه» و «چشتیه»، انجمنهای اخوت صوفیه به مقامات وزارت و صدارت عظمی رسیدهاند. صحنۀ نبرد تیمور با سلطان مصر، اثری از کمالالدین بهزاد، نگارگر (مینیاتوریست) مشهور اهل هرات، ۱۴۹۵-۱۴۹۴ میلادی، دورۀ تیموریان. هرات مثل اکثریت مناطق دیگر خراسان با هجوم مغول در ۱۲۲۲ م. از بنیاد ویران شد و بیش از نیمی از اهالی بومی آن قتلعام و یا آواره شدند.[۱۹] هرات بین سالهای ۶۴۳ تا ۷۸۴ ه. ق پایتخت دودمان آل کرت بود. تیمور لنگ در سال ۷۸۴ هرات را گشود و آل کرت را نابود ساخت. در جریان این حمله هرات بار دیگر ویران و هزاران نفر کشته شدند. شاهرخ فرزند تیمور و همسرش گوهرشاد بیگم پایتخت تیموریان را در سال ۱۴۰۱ م از سمرقند به هرات منتقل کردند. پارچ (جَک) یا جام بِرِنجی، دورۀ تیموریان، سدۀ پانزدهم میلادی، از هرات. نمونهای از خط نستعلیق میرعلی هروی، خوشنویس برجستۀ دورۀ تیموریان در سدۀ شانزدهم میلادی.[۲۰] هرات در دوره تیموریان به اوج رونق رسید و سده پانزدهم میلادی دوران طلائی هرات بود. زیرا هرات دراین دوران از لحاظ پرورش نقاشان، معماران و موسیقیدانان خود به عنوان «فلورانس آسیا» شهرت پیدا کرده بود. در آن زمان مساجد و کاخهای زیبا و مجللی ساخته شد که تا این زمان زینتبخش این شهر است. از جمله مجموعه مصلای هرات، یک مدرسه و مسجدی که دوازده مناره در اطراف خود داشت بیشتر قابل ملاحظهاست. از این مجموعه که به دستور گوهرشاد بیگم بنا شده بود، اکنون تنها پنج مناره باقی ماندهاست. یکی از شاهزادگان تیموری به نام بایسنقر میرزا که خوشنویسی هنرمند بود، سرپرستی امور هنری را در شهر هرات در دست داشت. در آن زمان، شهر هرات مرکز تجمع هنرمندان شده بود و معروف است که فقط در یک آموزشکدهٔ نقاشی، شصت استاد به تعلیم هنرجویان و انجام سفارشات محوله اشتغال داشتند. معروفترین استادکاران مکتب هرات کمالالدین بهزاد است که کتاب مصور و معروفی به نام ظفرنامه تیموری دارد. امیر علیشیر نوایی وزیر سلطان حسین بایقرا که خود نیز نویسنده و شاعر بود به تشویق هنرمندان و ادیبان و ساختن بناهایی در هرات میپرداخت. در ۱۵۰۶ شیبانیان (ازبکان) آسیای مرکزی بر شمال افغانستان و هرات مسلط شدند. اندکی بعد هرات بدست صفویان افتاد. در دوران صفوی هرات مهمترین شهر و مرکز خراسان محسوب میشد و همواره مورد طمع ازبکان بود حتی چندبار این شهر به دست ازبکان افتاد. اما سلطه ازبکان بر این شهر به صورت کوتاه مدت بود و آنها از دورههای فترت در اوایل سلطنت شاه طهماسب اول و اوایل سلطنت سلطان محمد خدابنده و شاه عباس اول استفاده کردند و هر بار برای مدت کمی این شهر را در اشغال داشتند. گفتنی است شاه عباس کبیر در این شهر به دنیا آمد و تا پیش از به سلطنت رسیدن در این شهر زندگی میکرد. معاهده پاریس و جدایی از ایران نوشتار اصلی: جدایی هرات از ایران نقشهای از ایران (Persia) از سال ۱۸۱۴ میلادی. در این نقشه هرات جزئی از ولایت کابُل در ایران شمرده شدهاست. پس از سقوط صفویان هرات مدتی در اشغال طایفهٔ ابدالی بود و به دست نادر شاه افشار افتاد. پس از مرگ نادر افغانها بر هرات مسلط شدند. انگلستان که از دیر زمان نگران دست اندازی روسیه به هندوستان بوده چشم طمع به سرزمینی دوخته که خود نام افغانستان بر آن نهاده بود تا بتواند آن را به صورت حایلی میان متصرفات آسیایی روسیه و هندوستان درآورد و مانع پیشروی روسیه به سوی اقیانوس هند و آسیای جنوبی شود. در دوران معروف به بازی بزرگ ماموران بریتانیایی در هرات فعال بودند و از جدایی آن از حکومت ایران پشتیبانی میکردند. در ۱۲۴۹ ه. ق عباس میرزا از سوی فتحعلی شاه قاجار مامور پس گرفتن هرات از افغانها شد[نیازمند منبع]. مرگ عباس میرزا در راه مشهد این کار را ناتمام گذاشت. محمد شاه قاجار نیز کوششی برای فتح هرات کرد که ناکام ماند. در زمان ناصرالدین شاه قاجار، دوست محمدخان، حاکم کابل و قندهار هرات را گرفت. نیروهای ناصرالدین شاه تحت فرمان حسامالسلطنه هرات را محاصره کردند و در سال ۱۲۷۳ این شهر را گرفتند. با مداخلات بریتانیا در جنوب ایران و بحرانی شدن روابط ایران و بریتانیا طی معاهده پاریس که در ۱۲۷۳ ه. ق. (۲۳ جنوری ۱۸۵۷ میلادی) در پاریس بین نماینده ایران و سفیر بریتانیا امضا شد قرار شد که نیروهای بریتانیا از بنادر و جزایر جنوب ایران خارج شوند و در عوض ایران نیز سپاهیان خود را از هرات فراخواند و بناچار از شهر هرات و غرب افغانستان امروز صرف نظر کند. تلاش دوباره برای الحاق به ایران پس از چندی میرزا حسن خان سفیر ایران در لندن متن اولیه قرار دادی با انگلیس را تنظیم کرد که بر اساس آن هرات به ایران باز گردد. متن اولیه قرار داد را برای ناصرالدین شاه میفرستند، وی در خواست استخاره میکند و به بهانه بد آمدن استخاره قرار داد را لغو میکند. بدین ترتیب بازگرداندن هرات به ایران رد میشود.[۲۱] تاریخ معاصر نقشهای از ارگ هرات از سال ۱۸۷۹ میلادی. در تاریخ معاصر افغانستان٬ هرات از استبداد داخلی، تحجر، تعصب و تجاوزات خارجی بیش تر از دیگران رنج کشیده است. هرات سراسر سده نوزدهم را در میان کشمکشهای سرداران سدوزایی و محمدزایی و بازی بزرگ سپری نمود. هرات در سده بیستم سرنوشتی غمانگیزتر از سدهٔ قبل داشت. از ۱۵ تا ۲۰ مارچ ۱۹۷۹ (۲۴ - ۲۹ حوت ۱۳۵۷) اولین قیام تحت نام قیام بیست و چهار حوت افسران و سربازان حکومتی و مردم هرات علیه حکومت تحت حمایت شوروی نورمحمد ترهکی با شعارهای مذهبی سر بلند کرد که به سرکوب خونین هراتیها منجر شد. هرات در تا پایان سال حمله شوروی به افغانستان ویرانیهای زیادی را متحمل شد و تعداد زیادی از شهروندان آن کشته، زخمی و یا معلول شدند. پس از سقوط حکومت دکتر نجیب الله، آخرین رئیس جمهور تحت حمایت شوروی در افغانستان و تسلط مجاهدین بر افغانستان، اسماعیل خان به همراه نیروهای تحت امرش، وارد شهر هرات شد و کنترل آن را در دست گرفت. اسماعیل خان تا سال ۱۳۷۴ خورشیدی، فرمانده قل اردوی شماره چهار اردوی افغانستان در غرب کشور و استاندار استان هرات بود. در سال ۱۳۷۴، طالبان پس از نبردهای در ولایت فراه موفق به تصرف شهر هرات شدند و مانند سایر ولایات قوانین منحصر به حکومت خودشان را در هرات نیز تطبیق کردند. در طول سه دهه گذشته و در جریان اشغال افغانستان توسط شوروی، نبردهای داخلی در افغانستان در دوران حکومت مجاهدین و دوره طالبان، هزاران تن از باشندگان هرات، از خشونتها در کشورشان، به جمهوری اسلامی ایران مهاجرت کردند. پس از تهاجم آمریکا و نابودی طالبان توسط آمریکا، بار دیگر کنترل هرات و ایالات غربی افغانستان در سال ۱۳۸۰، بدست اسماعیل خان افتاد و اسماعیل خان پروژههای بزرگ سازندگی و بازسازی را در این شهر به اجرا گذاشت. در سال ۲۰۰۴ میلادی، استان هرات شاهد چند درگیری خونین میان نیروهای دولتی تحت امر اسماعیل خان و دیگر فرماندهان محلی بود. هواداران اسماعیل خان معتقد بودند که بیشتر این درگیریها، به تحریک دولت مرکزی، به منظور سست کردن بیناد حاکمیت اسماعیل خان در هرات انجام میشود. با پیروزی حامد کرزی در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در ماه اکتبر سال ۲۰۰۵، اسماعیل خان هم به عنوان وزیر انرژی به مرکز رفت و سید حسین انوری بهعنوان استاندار جدید هرات تعیین شد، در سال ۱۳۸۸ داکتر محمد یوسف نورستانی بعنوان استاندار بجای سید حسین انوری تعیین شد پس از یوسف نورستانی داکتر داود صبا به حیث استاندار هرات تعیین شد. این شهر طی دوسال اخیر توانسته است پله های شگوفایی و ترقی را تندتر بپیماید. بدنبال تصویب و شروع برنامه ای مبنی بر رشد هرچه بهتر هرات که توسط داکتر صباتهیه شده، قرار است هرات در ظرف چند سال آینده اعمار پروژه های عظیم زیربنایی که در رشد اقتصاد این شهر نقشی مهم دارد را شاهد باشد.از این موارد میتوان بر ایجاد سهولتهای شاهراه ها و میدان هوایی (فرودگاه)آنرا نام برد. در مهمترین رویداد معاصر هرات، شهر هرات از شانزدهم تا بیستم اکتبر ۲۰۰۷ میزبان هفدهمین نشست وزیران خارجه سازمان همکاریهای منطقهای (اکو) بود. وضعیت سیاسی جاری هرات در سالهای اخیر نابسامانیهای سیاسی را گذراندهاست اما نسبت به برخی وضعت امنیتی بهتری دارد. داکتر داود صبا استاندار فعلی هرات است و فرماندهی پلیس هرات را محمد سالم احساس به عهده دارد. جغرافیا و اقلیم شهر هرات از شمال و شرق کوهستانی از غرب و جنوب نسبتاً کوهستانی میباشد اقلیم این شهر معتدل است که در زمستان به ۱۰- درجه سانتی گراد هم میرسد در زمستان بارانها و برفها در این شهر میبارند و در تابستان هوا گرم و گاهی اوقات به ۳۸ درجه سانتی گراد میرسد در بهار هم هوا معتدل و دلپذیر است رودها آب و هوا هرات دارای آب و هوایی معتدل است، بهاری دلپذیر، تابستانی با بادهای زیاد که به بادهای ۱۲۰ روز معروف اند، پاییزی معتدل و زمستانی نه چندان سرد است. تنها زمستان ۱۳۸۶ به عنوان سختترین زمستان تاریخ معاصر هرات شناخته میشود که در آن بر اساس ارایه گزارش سایت رسمی ولایت هرات، یکهزار تن کشته شدند. بادهای ۱۲۰ روز در هرات شدت گرما را دراین ولایت می کاهد و سبب سردی هوا در جریان شب می شود. [نهفتن]آب و هوای هرات ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه آگوست سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال گرمترین C° ۱۷ ۲۱ ۲۵ ۳۰ ۳۶ ۴۰ ۴۲ ۴۰ ۳۷ ۳۱ ۲۵ ۲۱ ۴۲ میانگین گرمترینها C° ۵ ۸ ۱۳ ۲۱ ۲۶ ۳۳ ۳۶ ۳۵ ۳۱ ۲۳ ۱۵ ۸ ۲۱ میانگین سردترینها C° -۱ ۱ ۵ ۱۲ ۱۶ ۲۲ ۲۵ ۲۴ ۲۱ ۱۴ ۷ ۲ ۱۲ سردترین C° -۱۲ -۸ -۷ ۱ ۳ ۱۰ ۱۵ ۱۲ ۱۱ ۳ -۳ -۷ -۱۲ بارش mm ۴۳ ۳۸ ۳۸ ۳۳ ۱۵ ۳ ۲ ۲ ۳ ۱۰ ۲۵ ۳۰ ۲۳ منبع: ودربیس[۲۲] اکتبر ۲۰۰۸ بادهای ۱۲۰ روزه نوشتار اصلی: بادهای ۱۲۰ روزه هرات بادهای یکصد و بیست روزهٔ هرات در اثر بوجود آمدن مرکز فشار بلند در سفیدکوه و مرکز فشار پست وادی هرات بوقوع میپیوندد و مدت یکصد و بیست روز از اوایل جوزا الی اوآخر سنبله ادامه مییابد. فرهنگ و هنر هرات به شهر علم و فرهنگ نیز شهرت دارد، شهرت هرات به این نام بیشتر بخاطر شاعران، نویسنده گان و هنرمندانی است که از گذشتهها تا کنون در این شهر پرورش یافتهاند. شهر هرات دارای چندین انجمن ادبی، هنری و فرهنگی است که در این میان انجمن ادبی هرات با سابقهای طولانی از شهرت بیشتری برخوردار است. انجمن ادبی هرات، شاعران و نویسنده گان معاصر را حمایت میکند و برنامههای آموزشی نیز برای نو شعر پرداختگان دارد. رییس این انجمن محمد مسعود رجایی استاد دانشگاه هرات است. انجمنهای دیگر ادبی مانند انجمن ادبی مهتاب،انجمن ناظم هروی و انجمن اخلاق و معرف نیز فعالیت گستردهای در هرات دارند. شمار زیادی از هنرمندان معاصر معروف آهنگ افغانستان نیز اهل هرات هستند که معروفترین آنان عبدالوهاب مددی، امیر جان صبوری، اسد بدیع، استاد محمود خوشنواز، جلیل احمد دل آهنگ، تواب آرش، ولی، مژده جمالزاده، غزال و شکیب مصدق هستند. در این اواخر انجمن تحت نام( دسپينی ادی تولنه) که به زبان پشتو و توسط پشتو سخن گویان هرات تاسیس شد، کار های زیادی در عرصه فرهنگ افغانستان کرده است. مردمشناسی جمعیت هرات ۳۹۷۵۰۰ نفر است (تخمین سال ۲۰۰۹). [۲۳] تخمین ترکیب قومیتی این شهر به درستی در دسترسی نیست ولی بیشتر منابع اکثریت باشندگان این شهر را پارسی گویان میدانند که تقریبا همانند پارسی گویان شرق ایران میباشند.[۲۴][۲۵] بر پایه تخمین سال ۲۰۰۳ انجمن جغرافیای ملی ٬ ۸۵٪ باشندگان هرات تاجیکها هستند پس از آنان پشتونها با ۱۰٪ ٬ هزارههای شیعه با ۲٪ ٬ ازبکها ۲٪ و ترکمنها نیز ۱٪ دیگر ساکنان هرات را تشکیل میدهند.[۲۶] دین و مذهب تقریباً تمامی مردم ساکن در شهر باستانی هرات را مسلمانان تشکیل دادهاند. در میان این25 ٪ را شیعیان دوازده امامی و75 ٪ را سنیهای حنفی تشکیل میدهند. سرشناسان همچنین رجوع شود به فهرست سرشناسان دیگر هرات، ذیل سرواژۀ هروی. آرامگاه خواجه عبدالله انصاری در شمال شهر هرات این شهر آرامگاههای بزرگان اولیا و علما را در خود جای داده از این جمله میتوان آرامگاه خواجه عبدالله انصاری معروف به «پیر هرات»، بزرگترین شاعر صوفی هرات، میرعبدالواحد مشهور به سلطان اغا و... را که در پایین ذکر شدهاند نام برد. آرامگاه خواجه عبدالله انصاری در روستای گازرگاه در شمال شهر هرات است که به فرمان شاهرخ تیموری ساخته شد. هرات در برخی منابع داخلی به خاک اولیاء الله معروف است. این سرزمین تاریخی، همواره کانون علم و فرهنگ بوده، علماء و فضلای بزرگ را در دامان خویش پرورانیدهاست. در فهرست زیر نام تعدادی از آنها که در هرات بدنیا آمده یا زیستهاند آمدهاست: ساختمان مرکز تجارت هرات در مرکز این شهر هرات به علت داشتن مرز با مشترک با دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکمنستان و دارا بودن دو بندر مهم اسلام قلعه در غرب و تورغندی (سیاه تپه) در شمال به مرکز اصلی تجارت و کسب و کار افغانستان تبدیل شدهاست. اجناس وارداتی از کشورهای ایران و ترکمنستان در این شهر ارزانتر است، شهرک صنعتی هرات از بودجه گمرک هرات توسط اسماعیل خان بنا شد، دهها کارخانه تولیدی در این شهرک مشغول تولید اند ۱ مواد غذایی ۲ پلاستیک ۳ قـنـد و شکلات ۴ شرکتهای پلی واتلین ۵ مصالح و اجراات ساختمانی ۶ صنایع چوب ۷ نوشابه سازی ۸ رنگ سازی و مواد شیمیائی ۹ بسته بندی و مونتاژ موتورسیکلت ۱۰ برق رسانی ۱۱ سنگبری ۱۲ فلزکاری و فلزات ۱۳ پوست و چرم گمرک هرات به عنوان یکی از بزرگترین منابع در آمد دولت افغانستان بشمار میرود. محصولات کشاورزی انگور لعل از انواع بینظیر انگور هرات انگور هرات از شهرت بسیاری برخوردار است. نظامی سمرقندی در چهارمقاله میگوید: «... و در سواد هری صد و بیست لون انگور یافته شود هر یک از دیگری لطیف تر.» مشهورترین اینها انگور فخری، لعل، کشمشی، عسکری، حسینی و مانند آنهاست. اولین انگوری که میچینند و به بازار میآید «رَوچه» نام دارد. بخشهای کوچک یک خوشهٔ انگور را در زبان گفتاری «تلیس» میگویند و چوب یا سیخی که از خوشه پس از خوردن انگور میماند «خجوم» میگویند. هرات در قدیم بدلیل داشتن انواع انگور مرغوب یکی از مراکز شراب (می) سازی در جهان محسوب میشدهاست. از میوههای هرات میتوان انواع انگور از قبیل:انگور فخری، انگور لعل، انگور کشمشی، انگور عسکری، انگور پوشنگی، انگور حسینی، انگور روچه، انگور لوغی، انگور صاحبی، انگور کس نداره، انگور آبی، انگور مسکه، انگور شنگول خانی، انگورمیراحمدی _ انواع خربزه، انواع زردآلو، انواع انار، انواع بهی، انواع انجیر، انواع بادام، انواع توت، انواع شفتالو، انواع آلو، انواع هندوانه، انواع سیب، انواع ناک انواع گردو و انواع امرودو را نام برد. مدیریت شهری شهرداری شهرداری هرات شامل ۱۲ ناحیهاست که اداره هر منطقه به عهده مدیر آن ناحیهاست. شهردار هرات هم محمدسلیم ترهکی است. شهر هرات دارای ده ناحیهاست، که بر اساس اعداد از ناحیه یک الی ناحیه ده نامگذاری شدهاند. معروفترین مناطق شهر هرات در ناحیه شرق شهر، جکان و نو آباد، در مرکز شهر چهار راهی مستوفیت، شهر نو، در شمال شهر قول اردو و منطقه تخت صفر، در غرب شهر درب ملک و برامان و در جنوب شهر بکر آباد، درب عراق و درب ملک هستند. نمای شهر نمایی از ساخت خانههای جدید در هرات شهر هرات به دو بخش تقسیم شده است، شهر جدید هرات و شهر کهنه هرات، در شهر جدید در سالهای اخیر خانه و منازل نو با سبک نوین ساخته شدهاست اما عموما تخریب خانههای شهر کهنه هرات مجاز نیست. شهر جدید هرات امروزه مرکز اصلی شهر هرات و مناطق جنوبی و شمالی آن را تشکیل میدهد، مناطقی مانند بکرآباد به تازگی ایجاد شدهاند، خانههای مدرن در مناطق شمالی شهر هرات نیز شهر جدید و کهنه هرات را به دو چهره متفاوت از یک شهر تبدیل ساختهاست. امروزه بیشترین گسترش شهر هرات به سوی جنوب و شمال غرب بوده است. شهر کهنه هرات مساحت سطحی آن به یک کیلومتر مربع بالغ میشود و در ۶۲ درجه ۲۰ دقیقه طول شرقی و۳۴ درجه و ۴۵ دقیقه عرض شمالی واقع است. این شهر به چهار بخش مستقیم تقسیم میگردد. محله قطبچاق: که از طرف شمال از دروزاه ملک شروع و به چهار سوق منتهی میشود.محله خواجه عبدالله مصری که بازار خوش در آن بخش باقی بوده واین بازار از طرف مشرق شهر شروع به چهارسوق انجام میبابد.محله باردرانیها و بازار عراق که از طرف غرب آغاز وبه چهار سوق وصل میگردد.محله برج خاکستر که بازار قندهار در آن واقع واز طرف جنوبی شهر شروع شده و به چهارسوق میرسد.[۲۷] شهر کهنه هرات دارای دکانها و خانههایی با معماریهای کهن و دالانهای تو در تو است که سالانه تعداد زیادی از این مناطق دیدن میکنند. چندی قبل وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان گفت ادامه احداث ساختمانهای جدید در شهر کهنه هرات، به آثار تاریخی این شهر آسیبهای جدی وارد میکند. در شهر هرات، کمیسیونی مرکب از نمایندگان برخی ادارات دولتی، برای حفاظت از آثار تاریخی و باستانی این شهر تشکیل شدهاست. این کمیسیون، هم اکنون بر بازسازی شهر کهنه هرات توسط بخش فرهنگی بنیاد آقاخان، نظارت دارد. به گفته مقامات دولتی در هرات حتی برای احداث ساختمانهای یک طبقه و دو طبقه هم اجازه نیست. آب و برق برق هرات از دو کشور همسایهٔ ایران و ترکمنستان تامین میشود. ترابری هرات دارای وضعیت ترابری بهتری نسبت به برخی از مناطق افغانستان است با آنکه هنوز وضعیت راههای زمینی شهر به برخی از ولسوالیها نامناسب است اما هرات دارای چهار شاهراه بزرگ است که این شهر را به دو کشور ایران و ترکمنستان و ولایتهای ولایت بادغیس، ولایتهای جنوبی و در نهایت به کابل پایتخت افغانستان وصل میکند. هرات دارای یک فرودگاه نظامی و یک فرودگاه غیرنظامی است، قرار است هرات برای اولین بار در افغانستان از طریق راه آهن به شهر خواف در استان خراسان ایران وصل شود. ترابری زمینی هرات در سالهای اخیر روند رو به رشدی در زمینه راهسازی داشتهاست، در واقع هر چهارراه اصلی منتهی به هرات از بهترین و استانداردترین بزرگراههای افغانستان هستند. در شمال هرات بزرگراه تورغندی با فاصله ۲۰۰ کیلومتر هرات را به ترکمنستان وصل میکند، این بزرگراه توسط شوروی سابق در اصل به هدف انتقال وسایط نظامی شوروی از ترکمنستان به افغانستان پیش از حمله شوروی به افغانستان احداث شده بود. عبور تانکهای جنگی در طول سالهای جنگ باعث وارد آمدن خساراتی به این بزرگراه شد ولی در سالهای اخیر این بزرگراه توسط دولت افغانستان بازسازی شد. در غرب هرات بزرگراه ۱۱۰ کیلومتری اسلام قلعه، هرات را به کشور ایران متصل میسازد این بزرگراه از محل کمکهای ایران برای افغانستان اعمار شدهاست. در جنوب هرات بزرگراه تازه بازسازی شدهٔ هرات - کابل، هرات را به مناطق جنوبی، شرقی افغانستان و در نهایت به کابل مرکز افغانستان وصل میکند، این بزگراه نیز در سالهای اخیر توسط دولت افغانستان و چند شرکت هندی بازسازی شدهاست. در شرق هرات بزرگراه هرات ارملک (یا ارملغ) در سالهای اخیر ساخته شدهاست، این بزرگراه که یکی از زیباترین راههای غرب افغانستان است با بودجه دولت افغانستان توسط شرکت راهسازی ایرانی ۱۱۵ احداث شد و قرار است تا شهر قلعه نو مرکز ولایت بادغیس امتداد یابد و از انجا غرب افغانستان را با شمال کشور وصل کند. این بزرگراه همانند بزرگراه هرات اسلام قلعه بخشی از پروژه شاهراه زمینی ایران و تاجیکستان از طریق افغانستان است. ترابری هوایی هرات دارای دو فرودگاه است که هر دوی آنها در جنوب هرات در ولسوالیهای گذره و شیندند واقع شدند. فرودگاه هرات برای پروازهای غیرنظامی و فرودگاه شیندند برای پروازهای نظامی در نظر گرفته شده است. فرودگاه بین المللی هرات نوشتار اصلی: فرودگاه هرات فرودگاه (میدان هوایی) هرات در فاصله ۱۳ کیلومتری جنوب شهر هرات در ولسوالی گذره موقعیت دارد، این فرودگاه که یکی از بزرگترین و قدیمیترین فرودگاههای افغانستان است از وضعیت استاندارد چندان خوبی خوبی برخوردار نیست. روزانه سه پرواز داخلی از هرات به کابل، قندهار، مزار و نیمروز و در هر پانزده روز یک پرواز خارجی از هرات به شهر مشهد ایران از همین فرودگاه صورت میگیرد. اما پروازهای متعلق به موسسات کمک رسانی و نظامیان خارجی مستقر در همین فرودگاه روزانه به بیش از سی پرواز میرسد. فرودگاه شیندند نوشتار اصلی: فرودگاه شیندند میدان هوایی (فرودگاه) شیندند پس از میدان هوایی پگرام دومین فرودگاه بزرگ نظامی افغانستان و دومین پایگاه بزرگ نظامیان خارجی در افغانستان است، هم اکنون هیچ پروازی متعلق به دولت افغانستان از این فرودگاه انجام نمیشود، این فرودگاه در پی حمله ایالات متحده امریکا و متحدانش به افغانستان مورد بمباران شدیدی قرار گرفت و هواپیماهای بمب افگن روسی بجا مانده از حمله شوروی در افغانستان در این فرودگاه نابود شدند. ترابری ریلی نوشتار اصلی: راه آهن هرات خواف قرار است هرات برای اولین بار در افغانستان از طریق راه آهن به شهر خواف خراسان ایران و کشور ترکمنستان وصل شود. ورزش در هرات نسبت به بسیاری از ولایات افغانستان امکانات بیشتری برای ورزشکاران افغان در دسترس است، اما این امکانات به هیچ وجه کافی نبودهاست. وزرشکاران هرات زیر اداره آمریت ورزشی هرات ادارهای از ریاست المپیک افغانستان ورزش میکنند. در هرات ورزشهای با توپ به ویژه فوتبال، ورزشهای رزمی و کشتی بیش از همه معمول است. تیمهای ورزشی معروف فوتبال هرات، استقلال هرات، اتفاق هرات، انصاری هرات، پامیر هرات هستند. تیم فوتبال استقلال هرات در سال ۱۳۸۵ قهرمان اولین دوره فوتبال در سطح افغانستان زیر نام جام وحدت ملی شد، تیم های فوتبال اتفاق با هفت و پامیر با چهار قهرمانی پر افتخارترین تیم های این ولایت محسوب میشوند . هرات دارای یک ورزشگاه بیست هزار نفری فوتبال است که سالانه مسابقات لیگ برتر و دسته اول هرات در آن برگزار میگردد. یک مجمتع بزرگ ورزشی که از سوی اسماعیل خان والی پیشین هرات تهداب گذاری شده بوددرسال۱۳۸۸ به بهره برداری رسیدو اکنون ورزشهای فوتسال ٍشطرنجٍٍ ٍپینک پنک برای دختران و پسران ولایت هرات در دسترس است. فوتبال محبوبترین ورزش در میان جوانان و ورزشکاران هرات است. ورزش بانوان در سالهای اخیر ورزش بانوان در هرات بوِیژه پس سقوط حاکمیت طالبان رشد داشته است. در شهر هرات بانوان در چند رشته ورزشی از جمله بسکتبال، والیبال {شطرنج}و ورزشهای رزمی فعالیت میکنند. ورزش دختران چندین بار با مخالف تعدادی از تندروان موجه شد. با این حال مسابقاتی از جمله والیبال و شطرنج برای دختران معارف ولایت هرات برگزار کردید. احمد سمیع حسن زاده رییس فدراسیون شطرنج ولایت هرات یکی از طرفداران ورزش بانوان در ولایت هرات مسابقات و سمینارهای متعدد در رشته شطرنج را دایر کردهاست و اکنون دختران ورزشکار هرات از رشته شطرنج به مسابقات بین ولایتی هم اعزام میشوند. ناهید پیروز استاد رشته شوتوکان کاراته در هرات و قهرمان کاراته زنان افغانستان چندی قبل به بی بی سی گفت: « ما برای کسانی که با ورزش زنان مخالفت میکردند کنفرانسهای متعددی گذاشتیم و در مورد فوائد ورزش برای زنان صحبت کردیم. » [۲۸] مسوولین ورزش در هرات گفتهاند که بیش از یک هزار زن در سیزده ورزشگاه زنانه موجود در هرات، ورزش میکنند. او هم چنان گفتهاست هم اکنون هزاران زن و دختر در این ورزشگاهها ثبت نام نموده و به علت کمبود ظرفیت پذیرش، منتظر دورههای بعدی هستند. او ضمن خرسندی از این موضوع گفت: "مردم و جامعه پذیرفتهاند که ورزش حق مسلم زنها است. اکثر فامیلها مشوق دخترانشان در پیشبرد ورزش هستند.[۲۹] آموزش مدرسههای هرات لیسه انقلابلیسه سلطانلیسه عالی توحیدلیسه امیر علی شیرنواییلیسه جامیلیسه محجوبه هرویلیسه مهری هرویلیسه هاتون هرویلیسه زراعتلیسه تجربویلیسه مولانا عبدالله هاتفیلیسه گوهرشادلیسه ذکور بالیان ليسه قوسنانلیسه عالی خصوصی هری دانشگاه هرات نوشتار اصلی: دانشگاه هرات نمایی از دانشگاه هرات دانشگاه هرات، در سال ۱۳۶۷ خورشیدی، در زمان حکومت دکتر نجیبالله، تأسیس شد. نخستین دانشکده دانشگاه هرات، دانشکده ادبیات بود. دانشگاه هرات هماکنون یازده دانشکده، به شرح زیر دارد: دانشکده ادبیاتدانشکده هنرهادانشکده دانش کامپیوتردانشکده زراعت (کشاورزی)دانشکده اقتصاددانشکده مهندسیدانشکده حقوق و علوم سیاسیدانشکده پزشکیدانشکده ساینس (علوم)دانشکده شرعیات (الهیات)دانشکده پیداگوژی (تعلیم و تربیت) گردشگری مکانهای تاریخی پل مالان، اثری تاریخی و دیدنی در هرات مصلای هرات، اثری دیدنی بجا مانده از دوران تیموریان در هرات مسجد جامع خرقه مبارکه، مسجدی دیدنی در منطقه پایحصار هرات هرات شهری باستانی است و بناهای تاریخی بسیاری دارد. اسکندر مقدونی، ارگ هرات را که به قلعه اختیار الدین هرات مشهور است، ساختهاست و بنای عظیم آن اکنون یکی از کهنترین و زیباترین اماکن هرات است. فارسها، ترکها، مغولها و ازبکها برای تسخیر این قلعه جنگیدهاند. در اواخر دوره محمد ظاهر شاه و دوران سردار داود خان، بودجهای برای بازسازی آن اختصاص دادند که در پایان دوره داودخان دوباره احیا و بازسازی شد. برج و باروهای بزرگ این قلعه از دوردستها دیده میشود. مسجد جامع بزرگ شهر هرات نیز که به پنجمین مسجد جامع بزرگ جهان شهرت دارد یکی از شگفتیهای این مرز و بوم است. ساختمان این مسجد به این دلیل که پیش از اسلام نیز عبادتگاه آریاییهای یکتاپرست بوده، بیش از ۱۴۰۰ سال قدمت دارد و مساحت آن به ۴۶ هزار و ۷۶۰ متر مربع میرسد. این بنای زیبا و شگفت انگیز که چند هزار سال قدمت دارد در سال ۲۹ هجری بعد از گرایش مردم هرات به دین اسلام، از حالت ساختمان معبدی بزرگ به مسجد مسلمانان بدل شد. گذشته از ارگ هرات و مسجد جامع، گازرگاه شریف (آرامگاه پیر هرات)، شاهرخ میرزا، منارهها، مسجد گوهرشاد بیگم و چشت شریف از جمله بناهای تاریخی هرات است. علاوه بر این مقبرهها و آرامگاههای مولانا، جامی، امام فخر رازی، شهزاده قاسم، شهزاده عبدالله، سلطان آغا، خواجه غلطان ولی، ملا واعظ کاشفی، ملا ناسفنج وسید عبدالله مختار، قدمت فرهنگی این شهر را به رخ هر بازدید کنندهای میکشد. حوضها و آب انبارهای تاریخی شهر هرات نیز از مظاهر مهم معماری و تمدن این شهر به حساب میآمدهاند. از نظر فن معماری و ارزشهای تاریخی، آب انبارهای هرات، به مهمترین بناهای تاریخی این شهر، همچون مساجد و مزارهای آن پهلو میزند. از دیگر آثار تاریخی هرات پل مالان است که یکی از بناهای تاریخی هرات و از پلهای زیبا و تاریخی افغانستان میباشد که بر روی رودخانه هریرود در منطقه مالان ساخته شدهاست. این پل در سال ۵۰۵ هجری قمری (برابر با ۱۱۱۰ میلادی) و در زمان سلطان سنجر سلجوقی به همین شکلی که اکنون هست، با اندک تفاوت، ساخته شد. در سال ۱۹۷۸ میلادی به دنبال حفاریهای باستانشناسی که در هرات جریان داشت، چهار کنیسه بنام ملا آشور، غول، یوآو و چهارمی بدون نام، کشف شد که همه آنها در قسمتهای قدیمی شهر باردورانی و مُهمندها قرار داشتند. بعدها کنیسه ملا آشور تبدیل به مکتب و کنیسه غول به عنوان مسجد حضرت بلال نام گرفت، ولی کنیسه یوآو هنوز با مشخصات اصلیاش باقی مانده. هرات بزرگترین جامعه یهودی افغانستان را دارا بودهاست و یهودیان محلی به شکل فرهنگی با یهودیان ایران در ارتباط بودند. یهودیان افغانستان که بیشتر در هرات، کابل، بلخ و بعضا در غزنی میزیستهاند، پیشینه طولانی در این کشور دارند. بودوباش یهودیان در هرات بیشتر در شهر قدیم هرات و در محدوده بازار عراق و محلهٔ مُهمندها بوده و اکثریت آنان به فعالیتهای تجارتی اشتغال داشتند. مهاجرت یهودیان هرات به دیگر کشورها، با تشکیل دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ میلادی و همزمان با آغاز جنگ اعراب و اسرائیل و تشدید مخالفتها با یهودیان شروع شد که با کودتای ثور سال ۱۳۵۷ و جنگهای داخلی، آخرین بازماندگان یهودی از هرات خارج گردیدند.[۳۰] برخی از آثار تاریخی این شهر به دستور مقامات طالبان ویران شد. برخی دیگردر اثر جنگهای بیست سال اخیر و بی توجهی لطمه دیدهاست. در سال ۲۰۰۸ شهر قدیم هرات برندهٔ جایزه میراث فرهنگی آسیا-اقیانوسیه در سازمان علمی فرهنگی آموزشی (یونسکو) سازمان ملل شد.[۳۱] پارکهای شهر شهر هرات دارای چند پارک است که بزرگترین و معروفترین آن پارک تخت صفر است. تخت صفر در دامنههای نسبتاً هموار شمالشرق شهر هرات واقع شده واز فراز تپههای آن منظره شهر را به خوبی میتوان تماشا کرد، اولین تهداب و نام گذاری آن به زمان تیموریان هرات. روایت برفراز تپهای که اکنون بلندترین نقطه وشامل باغ تخت صفر است، گوهرشاد بیگم ملکه مشهور، بخواهش پدرش ملاصفرگاوچران تختی ساخته بوده تا ملاصفر برآن بنشیند و چریدن گله گاو را مراقبت نماید وچون منطقهای مرتفع ودارای چشم انداز وسیع میباشد. پارکهای ملت، شیدایی، فرهنگ، میر داوود و مجتمع تفریحی استقلال از جمله پارکهای دیگر معروف هرات هستند. پارک اکو که به تازگی توسط اعضای اکو تهداب گذاری شدهاست مورد استقبال زیاد مردم قرار گرفت. هتل ۵ ستاره که میان تخت صفر و باغ ملت است منظره زیبایی را در بالای شهر هرات به وجود آوردهاست. روزهای تعطیل عمومی، و همچنین جمعهها و چهارشنبهها تعدادی از مردم بیرون از خانه غذا میخورند. مردم هرات نسبت به مردم سایر ولایت افغانستان به تفریح و گردشگری علاقه بیشتری دارند. هتلها هتل پنج ستاره در منطقهای بین تخت صفر و باغ ملت در هرات شهر هرات دارای چند هتل معروف است. زیباترین و مجللترین هتل هرات هتل پنج ستارهاست، پنج ستاره میزبان وزاری خارجه کشورهای عضو اکو بود، هتل پنج ستاره با نمای دلچسب توسط مهندسان خارجی و تمویل از بودجه گمرک هرات توسط اسماعیل خان استاندار پیشین هرات در سال ۱۳۸۵ ساخته شدهاست. ساخت هتل پنج ستاره با هزینه زیاد پس از برکناری اسماعیل خان، برای شهردار هرات مشکل آفرین شد. عبدالجبار ثابت دادستان کل افغانستان شهردار هرات را به اتهام ساختن این هتل به دادگاه کشاند، اما پس از مدتی جنجال آن پایان گرفت. پس از آن هتل موفق در قلب شهر هرات میزبان میهمانان خارجی و داخلی هرات است. نگارخانه برج های دوقلوی هرات درحال ساخت میدان مولوی عبدالرحمن جامی درهرات میدان استقلال درمرکزهرات · · (پارچه هاي ابريشم) امروزهم مانندسايرروزهاهواگرم و اتشين بود.انگارخورشيدچندمترازتودوراست.طبق معمول كيفم به شانه ام بود.وروانه دفترم بودم.امروزاولين روزكاري ام دردفتربود.واين اولين باري بودكه درين راه پياده ميرفتم.درراه روان بودم كه ازدور صدايي دلنشين گوشم رانوازش داد.اهنگ محلي بسيارقديمي'يادم امدوقتي كه طفل بودم پدرم راديواش راروشن ميكردوانتظارهمين اهنگ محلي راميكشيدووقتيكه اهنگشروع به نواختن ميكرد تمتم هوش پئدربه ان اهنگ محلي بودبسياركنجكاوشدم كه شنونده اين اهنگ كيست؟قدم هايم رابزرگ وكلان برميداشتم تابه دكان كاه گلي نزديك شدم داخل دكان پيرمردي بسيارپيرباقدكوتاه و كمر خميده نشسته بودوتكه هاي ابريشمي راجورميكردوبه اهنگ محلي كه ازراديوپخش ميشدگوش ميدادوقتي خوب به دكانش نزديك شدم ديدم ده هانفرنزديك دروازه دكان پيرمرد ايستاده اندبعضي تكه هاي زيباي ابريشمي ميخرندوبعضي فقط ايستاده اندنميدانستم انهاچرابيهوده ايستاده انداياانهاهم مانندمن از گوش دادن اهنگ محلي كه پيرمددردكانش گذاشته بود خوششان امده؟ من هم كنارديواري نزديك دكان پيرمردنشستم'وهرلحظه ساعتم راميديدم كه وقت دفترم نگذردوتماشاميكردم مردميكه نزديك دكان پيرمرداندوبيشترازگوش دادن اهنگ محلي خوشم ميامدبلاخره10دقيقه ماندبه 9 بايدهرطورشده خودم رابه دفترميرساندم'دفترهم همان نزديكي ها بودوسرساعت9به دفتررسيدم واولين روزكاري ام رااغازكردم اماصحنه اي كه امروزصبح ديدم برايم خيلي جالب بود شب كه بخانه رفتم بعداز غذاخوردن خواب شديم لحظه شماريميكردم كه زودترصبح شودودوباره همان اهنگ محلي رابشنوم.فرداي ان روزدوباره قدم هاي كلان برميداشتم تازودتربه دكان پيرمردبرسم هرروزهمين قسم بود.هرروزبراي شنيدن اهنگ محلي ازراديوكهنه پيرمردوديدن پارچه هاي بسيارزيباي اولحظه شماري ميكردم روزي تكه اي از او خريدم وبراي خانمم اوردم اوبسيارازديدن تكه خوش شدوتوصيفش رازيادكردنميدانم پيرمردچه جادويي داشت كه همه ازاوخوششان ميامد.روزي باهمان شوق بطرف دفترميرفتم نزديك دكان كه رسدم ديدم كه همه جيغ ميزنند گريه ميكننددكان پيرمردهم بسته بودواهنگ گريه مردم جاي گزين هنگ محلي شده بودنزديكتره رفتم ديدم همان جماعتيه هميشه كناردرازه پيرمردايستاده بودند هستندكه گريه ميكنند.ازيكي شان پرسيدم چه شده؟چراهمه گريه ميكنيد؟ اوگفت:پيرمرديكه اينجاابريشم ميبافت وميفروخت امروز فوت كر اومردي مهربان وبخشنده بودوهم تكه هاي زيبايي داشت ودردل همه ماجاي داشت حال نميتوانيم مرگش راباوركنيم وهمان خانه ايكه صداي گريه وجيغ ازان ميامدوكناردكان پيرمردبودخانه پيرمردبوده. پاهايم سست شدوغم بدنم رامحاصره كرداوراهمچون پدرم ميديدم تمام رفتارهاي پدرخدابيامرز ام دران بودبعدمرگ پدرم اين دومين باربودكه گريه كردم واشك ازچشمانم سرازيرشدديگرهدفي نداشتم تا زود ازخواب بيدار شوم قدم هاي كلان كلان بردارم به دكان كاه گلي پيرمردخودم رابرسانم واهنگ محلي راگوش دهم وبه يادپدرم بيافتم.هرروزكه ازپهلوي دكان تيرميشدم كه به دفتربروم شوقم به كارم كمترميشد. حال به اين سخن پي بردم كه ازانسان حتابراي يك ادم بيگانه فقط خوبي هاميماندفقط خاطره خوش . يادش گرامي باد. (نویسنده اسمااسماعیل زاده) زیباهدف روزهای سختی رامیګذراند،پسرکیکی جوان زیرافتاب های سوزاننده عرق هایی همچون باران ازسروصورتش جاری بود.ګادی داشت روی ګادی دیګ کوچکی بود یادګارمادربزرګش،نخودهای خوشمزه جایی دران اشغال کرده بود.پسرک پدرپیری داشت همراهش زیریک سقف خراب وسوراخ،سوراخ، زندګی میکرد.نام پسرک جوادبود.جوادارزوهای بیکرانی داشت هرشب کناربسترپدررمینشست ومیګفت:؛پدررتنهاارزویم تحصیل است.نمیخواهم سرسرک هاجیغ بزنم،شورنخودشورنخودخوشمزه بیاییدبخرید!!! پدررطرفپسرش میدیدو میګفت:پسرم میدانم که این ارزوچقدر نزدتوعزیزاست.اماماکه پولی نداریم تاخرج تحصیل کنیم.جواد به حرفای پدرش عمیق ګوش داداین جمله درسرش هی تکرارمیشد(ماکه پولی نداریم که بتوانیم خرج تحصیل کنیم)جوادګفت:تنهامشکل پول است؟!!!درسته پول! ان شب همه شهرهرات سکوت رااختیارکرده بودوهمه خواب بودندانګارهیچ جنبنده ای دران شهرزندګی نمیکند.اماصدای جیرجیرک هاواسمان قیروقارمانندش وستاره های درخشان شهرهرات راهمچون عروسی اراسته بود.فردای ان روزجوادباګادی شورنخودفروشی اش شروع به کارکرد.یکی ازدوستانش وهم سن وسالانش نزدش امدوګفت:سلام جواد چطورهستی؟هنوزم که همان اش وهمان کاسه است.هنوزم شور نخودمیفروشی؟هههههه جوادګفت:برادرمیخواهم به مکتب های شبانه بروم وشب رادرس بخوانم روزراکارکنم اما مشکل اینست که ثروتی برای این کارندارم.دوستش اکرم ګفت:من که ګفتم برایت اګربخواهی بامن همکارشوی مثل من از شغل شورنخود فروشی بیرون خواهی شد وثروت مندمیشی چه میګی؟ جوادګفت:چی بیایم دزدشوم بخاطریک سکه سیاه یا دالرهای کاغذی؟دورشووراه بدونشانم نده دورشو! اکرم بوزخندی زدومانندانسان های ازخودرازی باکبروغرورازانجادورشدورفت. جواددردلش ګفت:اګرواقعاقصددارم درس بخوانم ودراینده شغلی خوب داشته باشم باید قصدوهدف داشته باشم وهدفش راواضح کرد.ازان روزکارهای زیادی میکرد مانند:کفش های مردم را تمیزمیکردوواکس میزد،شیشه های موترهاراتمیزمیکرد،کم کم کارت تلفن میفروخت ان وقت کمی پس اندازبرایش تهیه شده بود. روزی باشادی به پدرش ګفت:پدرعزیزم من مقداری پس اندازجمع کردم میتوانم به مکتب های شبانه روزی بروم؟پدرپیرش ګفت:فرزندم ارزوی توارزوی من است چرابایدمانع توباشم؟میتوانی به مکتب بروی.چندسال ازتحیل جوادګذ شت و۱ سال امادګی ګرفت برای امتحان کانکور اویکی ازشاګردان ممتاز مکتبش بود وبه رشته اینجینیری انتخاب شد.اوزحمت های زیادی برای رسیدن به این جاواین مقام کشیدهمراه درس خواندنوکارکردنش پدر راهم مواظبت میکرد.انګاه بودکه بدرش فهمید جوادواقعامردشده.اوتنهابرای مقصدش زندګی میکرد(تحصیل)ازان روزبه بعد زندګی اش تغیرکرددارای ثرمایه بزرګی شداحتیاج به شیشه موترباک کردن وکفش واکس زدن وکارت فروختن احتیاجی نداشت.جوادازدواج کردوخانواده تشکیل دادوداستان هدف زیبایش رابه فرزندانش وهمسرش تعریف کرد.که انهاهم قدرهدف رابدانندوهدفی درزندګی بیشه کنند. (نویسنده اسمااسماعیل زاده) نظریه:من به حیث یک دخترافغان ویک نویسنده راه حل های زیادی برای ابادی ملت مان میبینم.افغانستان یااریانایک کشوریست باموقعیت جغرافیایی عالی چراامریکاوتمام کشورهلی دیګرپشتیبان مااند؟چرا چشم همه کشورهادنبال ماست؟جوابش واضح است موقعیت خوب و داشتن معادن زیاد چراوقتی مااب فراوان داریم جاریست به شوروی و ایران؟چرابرق نمیسازیم تا رفاه خودمان باشد؟
مجله بنام تورغندي به مديريت اقاي عبدالكريم اسماعيل زاده به نشررسيده است. ومن اوراخلاصه كرده ودرخدمت شماقرارداده ام.وباخواندنش معلوماتي درموردحقوق زنان درافغانستان وموقعيت هرات وديگرچيزهادرموردهرات وافغانستان خواهيد دانست.بنظرمن براي استحكام وحدت ملي بايد اين چيزهادانسته شود.تاكي ماافغانهادرين جهالت باقي بمانيم؟وقت برخواستن است وقت بيدارشدن است.وقت ابادكردن كشوربيچاره زخمي مان است وقت بالاشدن پرچم عزيز ماست برخيزيد. نشريه فرهنگي'اقتصادي'اجتماعي تورغندي سال اول شماره اول ثور1386(2007) مدير"عبدالكريم اسماعيل زاده سرمقاله اكنون فصل جديدي دربرابرماگشوده شده است.وانتظارميروددرين اغازعوامل مثبت دربرابرمردم پديدارگردداين راه بايد طي گرددزيراهيچ نيرويي به تنهايي قادرنيست كه ازاهداف ملي ومردمي حراست نموده ومدعي العموم پيشبردنيازهاباشدزنگارجمودوانحطاط رادرقلب نااميدي هابايدفراافگند تادرزمزم گواراي ارزوجوانه هاي اميدببارنشسته وجويبارعشق وايمان درسرزمين دل جاري گرددونبايددل رابه افسوني بست.بايدصلح راازشاخه هاي بلندايمان حاصل كرد وبسترحياط راهمواركرد. نشريه تورغندي فريادمظلوميت ومحروميت مردمي رابازتاب ميدهدكه درطول سه دهه جنگ وويراني برادرانه باهم زندگي كنيمهمراه باصلح. هيچ راهي بدون فرازونشيب نيست اگرجامعه مابخواهد داراي شرايط رشدباشدبايدگام بسوي ترقي برداريم.وظيفه هرفردافغانست كه وظيفه خودرادرجامه ايفانموده ونقش خودرادرتاريخ به ثبوت برسانيم. مابراين باوريم كه چنين شرايطي درجامعه مافراهم امده است وارمان هاي انساني درجامعه ماپديداراست. كسي كه ميخواهد افغانستان خانه مشترك ووافعي شان باشد ناچاراست به واقعيت هاتوجه كندچون جامعه درمسيرطبيعي رشدوتكامل پيوندخورده.ومسيررشدجامعه رااهداف مشترك انسانهايي هموارميسازد كه ازادي حرمت حقوق مسلم همه اتباع كشور(زنان و مردان)راباوردارند.ناهنجاري هاي ملي وجنگ و افغان كشي ميراث هاي شوميست كه از سه دهه گذشته باقي مانده وبايد توسط ارمان هاي بلندافغاني برداشته شود.ودستان نيرومندوحدت ملي همديگررادريابند. زنان افغان درحصاربايدها ونبايدها نبايداين حرف زابززني'بايدافكارت راعوض كني'نبايدبخندي'بايدمواظب رفتارت باشي'نبايدحرفي مخالف عقايدمن بزني'بايدهميشه دستورات مرااجراكني'نبايدبدون اجازه من نفس بكشي'بايدهميشه ماننديك خدمت كاروفادارباشي'نبايدازمن توقع احترام داشته باشي'بايدمتيع من باشي'نبايدباجامعه رابطه داشته باشي'بايدهميشه درخانه باشي خلاصه تمام بايدونبايدهاراانجام دهي'اين سخنانيست كه هرروززنان مظلوم افغان از همسران وبرادران وپدران افغان خودميشنوند.چرا؟زنان هميشه نقش يك زن صبور'وفادار'مطيع ووفاداروحرف گوش كن رابازي كند.بيحرمتي به زنان افغان كي خاتمه خواهدداشت؟من به عنوان يك نويسنده هروقت پاي صحبت يك زن مظلوم افغان مينشينم وبرخوردشوهرانشان رااز انان ميشنوم قلبم راچنان به دردمياوردكه نوشتن حرف هايشان تنهاتسكينيت براي من.اين مظلوميت زنان رابايدريشه یابی کرد.راه حل هایی ارائه داد.وزنان راواداربه تحول عظیمی درزندګی شان کرد،علت عزلت زنان عقب ماندګی زنان افغان ومردسالاری مردهامیشودګفت.متاسفانه زنان بااین نوع زندګی خودخو ګرفتندوفکرمیکنندزنړګی همینطوراست.علت ان عقب ماندن زنان ازجامعه وعدم ارتباط انهابااتباع فرهنګی وعدم مطالعه شان است.وزندګی این نوع زنان زندګی شان دربچه داری ازدواج وخانه داری وګاهی نان پختن وتنورخلاصه میګرددوهرګزاین زنان رشدنمیکنندوجامعه ازرشدزنان ناامیدشده است. همچنان زنانی درافغانستان هستندکه جامعه راپیشرفت دادندومامیدانیم درصدر اسلام زنان فعالیت های اجتماعی زیادی کردند.جامعه ازدوجزمردوزن تشکیل شده وهیچ مردوزنی برهم دیګر برتری ندارندمګردرتقوا.بلاخره نمیتوان نقش زن رادرپیشرفت و اصلاح جوامع نادیده ګرفت.اګرزن خودرامستعدعرصه های اجتماعی کنند یالیاقت فعالیت های اجتماعی،فرهنګی،وسیاسی داشته باشندنمیتوان به دلیل زن بودنشان حکم خانه نشینی برایشان صادرکرد.باتوجه به اینکه تلاش دولتمردان کنونی براساس ایجادصلح وارامش وبرګرداندن حقوق ازدست رفته حقوق ازدست رفته بشری بویږه زنان است.وباعنایت به کنوانسیون رفع کلیه تبعیضات علیع زنان مصوب۱۸دسامبر۱۹۷۹مجمع عمومی سازمان ملل متحدکه دران امده است. موقعیت هرات باستان شهرهرات درحدود۲۷۰۰فت ازسطح دریاارتفاع داردربین (۳۴)درجه(۲۰)دقیقه(۳۱)ثانیه عرض البلد شمالی و(۲۹)درجه و(۱۱)دقیقه طول البلد جنوبی واقع است هرات درغرب کشور ازکابل ازطریق شاهراه قندهار ۱۰۴۲کیلومتر مسافت دارد.ولایت هرات(۱۴۲۸۰۰)کیلومتر وسعت دارد.هرات دوملیون ودوصدوسی وهشت هزاروچهارصدوهفتادوچهارنفرنفوس دارد. موقعیت در افغانستان مختصات: ۱۱″ ۱۲′ ۶۲°شرقی ۳۱″ ۲۰′ ۳۴°شمالی کشور افغانستان استان ولایت هرات جمعیت (۲۰۰۹) - کل ۳۹۷٬۴۵۶ منطقه زمانی منطقۀ زمانی افغانستان (یوتیسی +۴٫۳۰) هِرات مرکز ولایت (استان) هرات در غر تاریخ پیش از اسلام نمای یک هیئت از هِرَویها، با پوشاکی شبیه سکاها، در حال اهدا ظروف فلزی و پوست پلنگ، برگرفته از حجاریهای پلکان روبهمشرق کاخ آپادانا، تخت جمشید، ایران. ارگ هرات (قلعۀ اختیارالدین). اگرچه ساخت این ارگ در سال ۱۳۰۵ میلادی صورت گرفته، اما مسکنگزینی در اینجا به دوران باستان برمیگردد، قرنها پیش از رسیدن اسکندر مقدونی، که گفته میشود دژ او هم در زیر این پُشته آرامیدهاست.[۱۵] از جمله اقدامات مهم و اساسی اسکندر در کشورهای تحت استیلا و تسلط خود دِژسازی بود، و در دوران کشورگشای او در افغانستان هفت شهر بدست وی یا جانشینانش تهدابگذاری شده که به نام اسکندریه معروف هستند. اسکندریه آریانا (Alexandria of Ariana) یکی از این شهرهاست که همان هرات امروزی است. قلعۀ اختیارالدین در طول تاریخ چندین بار ویران شده. تیمور نیز در حمله به هرات آن را ویران کرد، اما شاهرخ پسر او آن را بازسازی کرد.[۱۶] هرویها (به یونانی: آرینها) دستهای از تیرههای آریایی بودند که در هزارهٔ دوم پیش از میلاد، زادبوم خود در آسیای میانه را رها کرده و از ناحیهٔ رودخانهٔ آمودریا (اکسوس یا جیحون) به داخل فلات ایران روی آوردند و در سرزمینی بارور، پیرامون هریرود (به لاتینی: Arius) جای گرفتند. نام سرزمینشان را به نام این رودخانه، هریوا نامیدند، که کم و بیش با ولایت هرات امروزین همانند است. در سدههای واپسین هفتم و آغازین ششم پیش از میلاد، هریوا بدست مادها افتاد و پس از انقراض مادها بدست کورش بزرگ، یکی از ساتراپیهای هخامنشیان بهشمار میرفت. مرکز فرمانروایی هخامنشیان در قصری در شهر آرتاکوانا بود. در سنگنبشتههای هخامنشی، هریوا (Haraiva) در فهرست ساتراپیهای هخامنشیان آمدهاست. به قول مورخ یونانی هرودت، اسکندر مقدونی در ۳۳۰ قبل از میلاد، آرتاکوانا مرکز ساتراپی هریوه را گشود. وقتی اسکندر به این شهر آمد، آرتاکوانا شهر آباد و مرفهی بود. شهربان (ساتراپ) هریوه در آن زمان ساتی برزن نام داشت. اگر چه باشندگان هریوا بسختی مقاومت کردند اما سپاهیان اسکندر موفق به فتح شهر شده و آن را ویران و بسیاری از باشندگان آن را به قتل رسانیدند. اسکندر پس از تصرف شهر، در آنجا دژی برای نظامیان خود ساخت که بقایای آن هنوز باقی است. هدف از ساختن این دژ، حفظ نظامیان از شورش احتمالی مردم شهر بود. اسکندر سپس شهر را دوباره آباد کرد و نامش را «اسکندریه آرئیا» نهاد و باشندگان بازماندهٔ آرتاکوآنا را بدین شهر که هرات امروزین باشد تحویل کرد. پس از مرگ اسکندر (در سال ۳۲۳ ق. م)، هریوا جزئی از قلمرو سلوکیان درآمد. تا اینکه بعد از سال ۲۴۰ ق. م دو سرزمین همسایهٔ هریوا یعنی باختر و پارت از سلطهٔ سلوکیان مستقل شدند. دراین زمان هریوا جزئی از قلمرو دولت یونانی باختری نوبنیاد درآمد. در بین سالهای ۲۰۸ و ۱۹۰ ق. م آنتیوخوس سوم (ملقب به کبیر) پادشاه سلوکی توانست قلمروش را تا سرزمینهای شرقی گسترش دهد و دوباره هریوا بدست سلوکیان افتاد. در سال ۱۶۷ ق. م مهرداد یکم پادشاه مقتدر اشکانی با شکست دادن اوکراتید هریوا و برخی از سرزمینها را از سلوکیان گرفت. ازین به بعد هریوا جزئی از قلمرو اشکانیان باقی ماند. هرات در دورهٔ ساسانیان در سنگنبشتهای در کعبه زردشت واقع در نقش رستم بنام هریو (Harēv) و در فهرست پایتختهای استانهای امپراتوری ساسانیان به زبان پهلوی بنام هری (Hariy) یاد شدهاست.[۱۷] در دورهٔ ساسانی از مراکز مهم نظامی و منطقه مرزی در مقابله با هیاطله بودهاست. پیش از حملهٔ اعراب٬ مسلمان به خراسان دارای اقلیت مسیحی نستوری بود. این شهر مرکز شرابسازی هم بود. در سال ۳۱ ه. ق (حدود ۶۵۰ م) یا کمی پس از آن باوجود مقاومت سرسختانهٔ هرویها، شهر به دست اعراب مسلمان فتح شد. پارچ (جَک) آب برنجی با لولۀ بلند، با تزئین قلمزنیشده با نقره و طلا، از هرات، عصر سلجوقیان (۱۲۰۰-۱۱۸۰ م.)، موزیم بریتانیا. تاریخ پس از اسلام مسجد جامع هرات اثری بجایمانده از دوران غوریان و تیموریان. در دورهٔ اعراب، یعنی در دوران قرون وسطی کشور های اروپایی، هرات همراه با نیشابور، مرو و بلخ یکی از چهار قسمت (چهار ربع) ایالت خراسان بود و بزرگترین شهر باستانی سلطنتهای خراسان شد. هرات را دل خراسان نیز خواندهاند.[۱۸] ابوالفضل بیهقی در تاریخ خود مینویسد: «در سنه ثمان و اربع مائه فرمود ما را تا هرات رفتیم که واسطه خراسان است». در نزهةالقلوب اثر حمدالله مستوفی آمدهاست: «هرات هوایی در غایت نیکویی و درستی دارد، و پیوسته در تابستان شمال وزد و در خوشی آن گفتهاند: اگر در سرزمینی خاک اصفهان و باد هرات و آب خوارزم گرد آیند مرگ در آنجا بسیار کم است ... در این شهر در حین حکومت ملکان غور دوازده هزار دکان آبادان بوده و شش هزار حمام و کاروانسرا و طاحونه و سیصد و پنجاه و نه مدرسه و خانقاه و آتشخانه و چهارصد و چهل و چهار هزار خانه مردمنشین بودهاست ... مردم آنجا (هرات) سلاحورز و جنگی و عیارپیشه باشند و در آنجا قلعهای محکم است و آن را شمیرم خوانند. بر دو فرسنگی شهر بر کوه آتشخانهای بوده است که آن را ارشک گفتهاند. و این زمان قلعهٔ امکلجه میگویند و مابین آتشکده و شهر، کنیسهٔ نصاری بودهاست». این شهر هم مرکزی برای مسیحیت تحت نفوذ کلیسای نستوری و هم پایگاه مهم تصوف، یعنی نظریه زاهدانه اسلام به شمار میرفت. افرادی از پیروان «نقشبندیه» و «چشتیه»، انجمنهای اخوت صوفیه به مقامات وزارت و صدارت عظمی رسیدهاند. صحنۀ نبرد تیمور با سلطان مصر، اثری از کمالالدین بهزاد، نگارگر (مینیاتوریست) مشهور اهل هرات، ۱۴۹۵-۱۴۹۴ میلادی، دورۀ تیموریان. هرات مثل اکثریت مناطق دیگر خراسان با هجوم مغول در ۱۲۲۲ م. از بنیاد ویران شد و بیش از نیمی از اهالی بومی آن قتلعام و یا آواره شدند.[۱۹] هرات بین سالهای ۶۴۳ تا ۷۸۴ ه. ق پایتخت دودمان آل کرت بود. تیمور لنگ در سال ۷۸۴ هرات را گشود و آل کرت را نابود ساخت. در جریان این حمله هرات بار دیگر ویران و هزاران نفر کشته شدند. شاهرخ فرزند تیمور و همسرش گوهرشاد بیگم پایتخت تیموریان را در سال ۱۴۰۱ م از سمرقند به هرات منتقل کردند. پارچ (جَک) یا جام بِرِنجی، دورۀ تیموریان، سدۀ پانزدهم میلادی، از هرات. نمونهای از خط نستعلیق میرعلی هروی، خوشنویس برجستۀ دورۀ تیموریان در سدۀ شانزدهم میلادی.[۲۰] هرات در دوره تیموریان به اوج رونق رسید و سده پانزدهم میلادی دوران طلائی هرات بود. زیرا هرات دراین دوران از لحاظ پرورش نقاشان، معماران و موسیقیدانان خود به عنوان «فلورانس آسیا» شهرت پیدا کرده بود. در آن زمان مساجد و کاخهای زیبا و مجللی ساخته شد که تا این زمان زینتبخش این شهر است. از جمله مجموعه مصلای هرات، یک مدرسه و مسجدی که دوازده مناره در اطراف خود داشت بیشتر قابل ملاحظهاست. از این مجموعه که به دستور گوهرشاد بیگم بنا شده بود، اکنون تنها پنج مناره باقی ماندهاست. یکی از شاهزادگان تیموری به نام بایسنقر میرزا که خوشنویسی هنرمند بود، سرپرستی امور هنری را در شهر هرات در دست داشت. در آن زمان، شهر هرات مرکز تجمع هنرمندان شده بود و معروف است که فقط در یک آموزشکدهٔ نقاشی، شصت استاد به تعلیم هنرجویان و انجام سفارشات محوله اشتغال داشتند. معروفترین استادکاران مکتب هرات کمالالدین بهزاد است که کتاب مصور و معروفی به نام ظفرنامه تیموری دارد. امیر علیشیر نوایی وزیر سلطان حسین بایقرا که خود نیز نویسنده و شاعر بود به تشویق هنرمندان و ادیبان و ساختن بناهایی در هرات میپرداخت. در ۱۵۰۶ شیبانیان (ازبکان) آسیای مرکزی بر شمال افغانستان و هرات مسلط شدند. اندکی بعد هرات بدست صفویان افتاد. در دوران صفوی هرات مهمترین شهر و مرکز خراسان محسوب میشد و همواره مورد طمع ازبکان بود حتی چندبار این شهر به دست ازبکان افتاد. اما سلطه ازبکان بر این شهر به صورت کوتاه مدت بود و آنها از دورههای فترت در اوایل سلطنت شاه طهماسب اول و اوایل سلطنت سلطان محمد خدابنده و شاه عباس اول استفاده کردند و هر بار برای مدت کمی این شهر را در اشغال داشتند. گفتنی است شاه عباس کبیر در این شهر به دنیا آمد و تا پیش از به سلطنت رسیدن در این شهر زندگی میکرد. معاهده پاریس و جدایی از ایران نوشتار اصلی: جدایی هرات از ایران نقشهای از ایران (Persia) از سال ۱۸۱۴ میلادی. در این نقشه هرات جزئی از ولایت کابُل در ایران شمرده شدهاست. پس از سقوط صفویان هرات مدتی در اشغال طایفهٔ ابدالی بود و به دست نادر شاه افشار افتاد. پس از مرگ نادر افغانها بر هرات مسلط شدند. انگلستان که از دیر زمان نگران دست اندازی روسیه به هندوستان بوده چشم طمع به سرزمینی دوخته که خود نام افغانستان بر آن نهاده بود تا بتواند آن را به صورت حایلی میان متصرفات آسیایی روسیه و هندوستان درآورد و مانع پیشروی روسیه به سوی اقیانوس هند و آسیای جنوبی شود. در دوران معروف به بازی بزرگ ماموران بریتانیایی در هرات فعال بودند و از جدایی آن از حکومت ایران پشتیبانی میکردند. در ۱۲۴۹ ه. ق عباس میرزا از سوی فتحعلی شاه قاجار مامور پس گرفتن هرات از افغانها شد[نیازمند منبع]. مرگ عباس میرزا در راه مشهد این کار را ناتمام گذاشت. محمد شاه قاجار نیز کوششی برای فتح هرات کرد که ناکام ماند. در زمان ناصرالدین شاه قاجار، دوست محمدخان، حاکم کابل و قندهار هرات را گرفت. نیروهای ناصرالدین شاه تحت فرمان حسامالسلطنه هرات را محاصره کردند و در سال ۱۲۷۳ این شهر را گرفتند. با مداخلات بریتانیا در جنوب ایران و بحرانی شدن روابط ایران و بریتانیا طی معاهده پاریس که در ۱۲۷۳ ه. ق. (۲۳ جنوری ۱۸۵۷ میلادی) در پاریس بین نماینده ایران و سفیر بریتانیا امضا شد قرار شد که نیروهای بریتانیا از بنادر و جزایر جنوب ایران خارج شوند و در عوض ایران نیز سپاهیان خود را از هرات فراخواند و بناچار از شهر هرات و غرب افغانستان امروز صرف نظر کند. تلاش دوباره برای الحاق به ایران پس از چندی میرزا حسن خان سفیر ایران در لندن متن اولیه قرار دادی با انگلیس را تنظیم کرد که بر اساس آن هرات به ایران باز گردد. متن اولیه قرار داد را برای ناصرالدین شاه میفرستند، وی در خواست استخاره میکند و به بهانه بد آمدن استخاره قرار داد را لغو میکند. بدین ترتیب بازگرداندن هرات به ایران رد میشود.[۲۱] تاریخ معاصر نقشهای از ارگ هرات از سال ۱۸۷۹ میلادی. در تاریخ معاصر افغانستان٬ هرات از استبداد داخلی، تحجر، تعصب و تجاوزات خارجی بیش تر از دیگران رنج کشیده است. هرات سراسر سده نوزدهم را در میان کشمکشهای سرداران سدوزایی و محمدزایی و بازی بزرگ سپری نمود. هرات در سده بیستم سرنوشتی غمانگیزتر از سدهٔ قبل داشت. از ۱۵ تا ۲۰ مارچ ۱۹۷۹ (۲۴ - ۲۹ حوت ۱۳۵۷) اولین قیام تحت نام قیام بیست و چهار حوت افسران و سربازان حکومتی و مردم هرات علیه حکومت تحت حمایت شوروی نورمحمد ترهکی با شعارهای مذهبی سر بلند کرد که به سرکوب خونین هراتیها منجر شد. هرات در تا پایان سال حمله شوروی به افغانستان ویرانیهای زیادی را متحمل شد و تعداد زیادی از شهروندان آن کشته، زخمی و یا معلول شدند. پس از سقوط حکومت دکتر نجیب الله، آخرین رئیس جمهور تحت حمایت شوروی در افغانستان و تسلط مجاهدین بر افغانستان، اسماعیل خان به همراه نیروهای تحت امرش، وارد شهر هرات شد و کنترل آن را در دست گرفت. اسماعیل خان تا سال ۱۳۷۴ خورشیدی، فرمانده قل اردوی شماره چهار اردوی افغانستان در غرب کشور و استاندار استان هرات بود. در سال ۱۳۷۴، طالبان پس از نبردهای در ولایت فراه موفق به تصرف شهر هرات شدند و مانند سایر ولایات قوانین منحصر به حکومت خودشان را در هرات نیز تطبیق کردند. در طول سه دهه گذشته و در جریان اشغال افغانستان توسط شوروی، نبردهای داخلی در افغانستان در دوران حکومت مجاهدین و دوره طالبان، هزاران تن از باشندگان هرات، از خشونتها در کشورشان، به جمهوری اسلامی ایران مهاجرت کردند. پس از تهاجم آمریکا و نابودی طالبان توسط آمریکا، بار دیگر کنترل هرات و ایالات غربی افغانستان در سال ۱۳۸۰، بدست اسماعیل خان افتاد و اسماعیل خان پروژههای بزرگ سازندگی و بازسازی را در این شهر به اجرا گذاشت. در سال ۲۰۰۴ میلادی، استان هرات شاهد چند درگیری خونین میان نیروهای دولتی تحت امر اسماعیل خان و دیگر فرماندهان محلی بود. هواداران اسماعیل خان معتقد بودند که بیشتر این درگیریها، به تحریک دولت مرکزی، به منظور سست کردن بیناد حاکمیت اسماعیل خان در هرات انجام میشود. با پیروزی حامد کرزی در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در ماه اکتبر سال ۲۰۰۵، اسماعیل خان هم به عنوان وزیر انرژی به مرکز رفت و سید حسین انوری بهعنوان استاندار جدید هرات تعیین شد، در سال ۱۳۸۸ داکتر محمد یوسف نورستانی بعنوان استاندار بجای سید حسین انوری تعیین شد پس از یوسف نورستانی داکتر داود صبا به حیث استاندار هرات تعیین شد. این شهر طی دوسال اخیر توانسته است پله های شگوفایی و ترقی را تندتر بپیماید. بدنبال تصویب و شروع برنامه ای مبنی بر رشد هرچه بهتر هرات که توسط داکتر صباتهیه شده، قرار است هرات در ظرف چند سال آینده اعمار پروژه های عظیم زیربنایی که در رشد اقتصاد این شهر نقشی مهم دارد را شاهد باشد.از این موارد میتوان بر ایجاد سهولتهای شاهراه ها و میدان هوایی (فرودگاه)آنرا نام برد. در مهمترین رویداد معاصر هرات، شهر هرات از شانزدهم تا بیستم اکتبر ۲۰۰۷ میزبان هفدهمین نشست وزیران خارجه سازمان همکاریهای منطقهای (اکو) بود. وضعیت سیاسی جاری هرات در سالهای اخیر نابسامانیهای سیاسی را گذراندهاست اما نسبت به برخی وضعت امنیتی بهتری دارد. داکتر داود صبا استاندار فعلی هرات است و فرماندهی پلیس هرات را محمد سالم احساس به عهده دارد. جغرافیا و اقلیم شهر هرات از شمال و شرق کوهستانی از غرب و جنوب نسبتاً کوهستانی میباشد اقلیم این شهر معتدل است که در زمستان به ۱۰- درجه سانتی گراد هم میرسد در زمستان بارانها و برفها در این شهر میبارند و در تابستان هوا گرم و گاهی اوقات به ۳۸ درجه سانتی گراد میرسد در بهار هم هوا معتدل و دلپذیر است رودها آب و هوا هرات دارای آب و هوایی معتدل است، بهاری دلپذیر، تابستانی با بادهای زیاد که به بادهای ۱۲۰ روز معروف اند، پاییزی معتدل و زمستانی نه چندان سرد است. تنها زمستان ۱۳۸۶ به عنوان سختترین زمستان تاریخ معاصر هرات شناخته میشود که در آن بر اساس ارایه گزارش سایت رسمی ولایت هرات، یکهزار تن کشته شدند. بادهای ۱۲۰ روز در هرات شدت گرما را دراین ولایت می کاهد و سبب سردی هوا در جریان شب می شود. [نهفتن]آب و هوای هرات ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه آگوست سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال گرمترین C° ۱۷ ۲۱ ۲۵ ۳۰ ۳۶ ۴۰ ۴۲ ۴۰ ۳۷ ۳۱ ۲۵ ۲۱ ۴۲ میانگین گرمترینها C° ۵ ۸ ۱۳ ۲۱ ۲۶ ۳۳ ۳۶ ۳۵ ۳۱ ۲۳ ۱۵ ۸ ۲۱ میانگین سردترینها C° -۱ ۱ ۵ ۱۲ ۱۶ ۲۲ ۲۵ ۲۴ ۲۱ ۱۴ ۷ ۲ ۱۲ سردترین C° -۱۲ -۸ -۷ ۱ ۳ ۱۰ ۱۵ ۱۲ ۱۱ ۳ -۳ -۷ -۱۲ بارش mm ۴۳ ۳۸ ۳۸ ۳۳ ۱۵ ۳ ۲ ۲ ۳ ۱۰ ۲۵ ۳۰ ۲۳ منبع: ودربیس[۲۲] اکتبر ۲۰۰۸ بادهای ۱۲۰ روزه نوشتار اصلی: بادهای ۱۲۰ روزه هرات بادهای یکصد و بیست روزهٔ هرات در اثر بوجود آمدن مرکز فشار بلند در سفیدکوه و مرکز فشار پست وادی هرات بوقوع میپیوندد و مدت یکصد و بیست روز از اوایل جوزا الی اوآخر سنبله ادامه مییابد. فرهنگ و هنر هرات به شهر علم و فرهنگ نیز شهرت دارد، شهرت هرات به این نام بیشتر بخاطر شاعران، نویسنده گان و هنرمندانی است که از گذشتهها تا کنون در این شهر پرورش یافتهاند. شهر هرات دارای چندین انجمن ادبی، هنری و فرهنگی است که در این میان انجمن ادبی هرات با سابقهای طولانی از شهرت بیشتری برخوردار است. انجمن ادبی هرات، شاعران و نویسنده گان معاصر را حمایت میکند و برنامههای آموزشی نیز برای نو شعر پرداختگان دارد. رییس این انجمن محمد مسعود رجایی استاد دانشگاه هرات است. انجمنهای دیگر ادبی مانند انجمن ادبی مهتاب،انجمن ناظم هروی و انجمن اخلاق و معرف نیز فعالیت گستردهای در هرات دارند. شمار زیادی از هنرمندان معاصر معروف آهنگ افغانستان نیز اهل هرات هستند که معروفترین آنان عبدالوهاب مددی، امیر جان صبوری، اسد بدیع، استاد محمود خوشنواز، جلیل احمد دل آهنگ، تواب آرش، ولی، مژده جمالزاده، غزال و شکیب مصدق هستند. در این اواخر انجمن تحت نام( دسپينی ادی تولنه) که به زبان پشتو و توسط پشتو سخن گویان هرات تاسیس شد، کار های زیادی در عرصه فرهنگ افغانستان کرده است. مردمشناسی جمعیت هرات ۳۹۷۵۰۰ نفر است (تخمین سال ۲۰۰۹). [۲۳] تخمین ترکیب قومیتی این شهر به درستی در دسترسی نیست ولی بیشتر منابع اکثریت باشندگان این شهر را پارسی گویان میدانند که تقریبا همانند پارسی گویان شرق ایران میباشند.[۲۴][۲۵] بر پایه تخمین سال ۲۰۰۳ انجمن جغرافیای ملی ٬ ۸۵٪ باشندگان هرات تاجیکها هستند پس از آنان پشتونها با ۱۰٪ ٬ هزارههای شیعه با ۲٪ ٬ ازبکها ۲٪ و ترکمنها نیز ۱٪ دیگر ساکنان هرات را تشکیل میدهند.[۲۶] دین و مذهب تقریباً تمامی مردم ساکن در شهر باستانی هرات را مسلمانان تشکیل دادهاند. در میان این25 ٪ را شیعیان دوازده امامی و75 ٪ را سنیهای حنفی تشکیل میدهند. سرشناسان همچنین رجوع شود به فهرست سرشناسان دیگر هرات، ذیل سرواژۀ هروی. آرامگاه خواجه عبدالله انصاری در شمال شهر هرات این شهر آرامگاههای بزرگان اولیا و علما را در خود جای داده از این جمله میتوان آرامگاه خواجه عبدالله انصاری معروف به «پیر هرات»، بزرگترین شاعر صوفی هرات، میرعبدالواحد مشهور به سلطان اغا و... را که در پایین ذکر شدهاند نام برد. آرامگاه خواجه عبدالله انصاری در روستای گازرگاه در شمال شهر هرات است که به فرمان شاهرخ تیموری ساخته شد. هرات در برخی منابع داخلی به خاک اولیاء الله معروف است. این سرزمین تاریخی، همواره کانون علم و فرهنگ بوده، علماء و فضلای بزرگ را در دامان خویش پرورانیدهاست. در فهرست زیر نام تعدادی از آنها که در هرات بدنیا آمده یا زیستهاند آمدهاست: ساختمان مرکز تجارت هرات در مرکز این شهر هرات به علت داشتن مرز با مشترک با دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکمنستان و دارا بودن دو بندر مهم اسلام قلعه در غرب و تورغندی (سیاه تپه) در شمال به مرکز اصلی تجارت و کسب و کار افغانستان تبدیل شدهاست. اجناس وارداتی از کشورهای ایران و ترکمنستان در این شهر ارزانتر است، شهرک صنعتی هرات از بودجه گمرک هرات توسط اسماعیل خان بنا شد، دهها کارخانه تولیدی در این شهرک مشغول تولید اند ۱ مواد غذایی ۲ پلاستیک ۳ قـنـد و شکلات ۴ شرکتهای پلی واتلین ۵ مصالح و اجراات ساختمانی ۶ صنایع چوب ۷ نوشابه سازی ۸ رنگ سازی و مواد شیمیائی ۹ بسته بندی و مونتاژ موتورسیکلت ۱۰ برق رسانی ۱۱ سنگبری ۱۲ فلزکاری و فلزات ۱۳ پوست و چرم گمرک هرات به عنوان یکی از بزرگترین منابع در آمد دولت افغانستان بشمار میرود. محصولات کشاورزی انگور لعل از انواع بینظیر انگور هرات انگور هرات از شهرت بسیاری برخوردار است. نظامی سمرقندی در چهارمقاله میگوید: «... و در سواد هری صد و بیست لون انگور یافته شود هر یک از دیگری لطیف تر.» مشهورترین اینها انگور فخری، لعل، کشمشی، عسکری، حسینی و مانند آنهاست. اولین انگوری که میچینند و به بازار میآید «رَوچه» نام دارد. بخشهای کوچک یک خوشهٔ انگور را در زبان گفتاری «تلیس» میگویند و چوب یا سیخی که از خوشه پس از خوردن انگور میماند «خجوم» میگویند. هرات در قدیم بدلیل داشتن انواع انگور مرغوب یکی از مراکز شراب (می) سازی در جهان محسوب میشدهاست. از میوههای هرات میتوان انواع انگور از قبیل:انگور فخری، انگور لعل، انگور کشمشی، انگور عسکری، انگور پوشنگی، انگور حسینی، انگور روچه، انگور لوغی، انگور صاحبی، انگور کس نداره، انگور آبی، انگور مسکه، انگور شنگول خانی، انگورمیراحمدی _ انواع خربزه، انواع زردآلو، انواع انار، انواع بهی، انواع انجیر، انواع بادام، انواع توت، انواع شفتالو، انواع آلو، انواع هندوانه، انواع سیب، انواع ناک انواع گردو و انواع امرودو را نام برد. مدیریت شهری شهرداری شهرداری هرات شامل ۱۲ ناحیهاست که اداره هر منطقه به عهده مدیر آن ناحیهاست. شهردار هرات هم محمدسلیم ترهکی است. شهر هرات دارای ده ناحیهاست، که بر اساس اعداد از ناحیه یک الی ناحیه ده نامگذاری شدهاند. معروفترین مناطق شهر هرات در ناحیه شرق شهر، جکان و نو آباد، در مرکز شهر چهار راهی مستوفیت، شهر نو، در شمال شهر قول اردو و منطقه تخت صفر، در غرب شهر درب ملک و برامان و در جنوب شهر بکر آباد، درب عراق و درب ملک هستند. نمای شهر نمایی از ساخت خانههای جدید در هرات شهر هرات به دو بخش تقسیم شده است، شهر جدید هرات و شهر کهنه هرات، در شهر جدید در سالهای اخیر خانه و منازل نو با سبک نوین ساخته شدهاست اما عموما تخریب خانههای شهر کهنه هرات مجاز نیست. شهر جدید هرات امروزه مرکز اصلی شهر هرات و مناطق جنوبی و شمالی آن را تشکیل میدهد، مناطقی مانند بکرآباد به تازگی ایجاد شدهاند، خانههای مدرن در مناطق شمالی شهر هرات نیز شهر جدید و کهنه هرات را به دو چهره متفاوت از یک شهر تبدیل ساختهاست. امروزه بیشترین گسترش شهر هرات به سوی جنوب و شمال غرب بوده است. شهر کهنه هرات مساحت سطحی آن به یک کیلومتر مربع بالغ میشود و در ۶۲ درجه ۲۰ دقیقه طول شرقی و۳۴ درجه و ۴۵ دقیقه عرض شمالی واقع است. این شهر به چهار بخش مستقیم تقسیم میگردد. محله قطبچاق: که از طرف شمال از دروزاه ملک شروع و به چهار سوق منتهی میشود.محله خواجه عبدالله مصری که بازار خوش در آن بخش باقی بوده واین بازار از طرف مشرق شهر شروع به چهارسوق انجام میبابد.محله باردرانیها و بازار عراق که از طرف غرب آغاز وبه چهار سوق وصل میگردد.محله برج خاکستر که بازار قندهار در آن واقع واز طرف جنوبی شهر شروع شده و به چهارسوق میرسد.[۲۷] شهر کهنه هرات دارای دکانها و خانههایی با معماریهای کهن و دالانهای تو در تو است که سالانه تعداد زیادی از این مناطق دیدن میکنند. چندی قبل وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان گفت ادامه احداث ساختمانهای جدید در شهر کهنه هرات، به آثار تاریخی این شهر آسیبهای جدی وارد میکند. در شهر هرات، کمیسیونی مرکب از نمایندگان برخی ادارات دولتی، برای حفاظت از آثار تاریخی و باستانی این شهر تشکیل شدهاست. این کمیسیون، هم اکنون بر بازسازی شهر کهنه هرات توسط بخش فرهنگی بنیاد آقاخان، نظارت دارد. به گفته مقامات دولتی در هرات حتی برای احداث ساختمانهای یک طبقه و دو طبقه هم اجازه نیست. آب و برق برق هرات از دو کشور همسایهٔ ایران و ترکمنستان تامین میشود. ترابری هرات دارای وضعیت ترابری بهتری نسبت به برخی از مناطق افغانستان است با آنکه هنوز وضعیت راههای زمینی شهر به برخی از ولسوالیها نامناسب است اما هرات دارای چهار شاهراه بزرگ است که این شهر را به دو کشور ایران و ترکمنستان و ولایتهای ولایت بادغیس، ولایتهای جنوبی و در نهایت به کابل پایتخت افغانستان وصل میکند. هرات دارای یک فرودگاه نظامی و یک فرودگاه غیرنظامی است، قرار است هرات برای اولین بار در افغانستان از طریق راه آهن به شهر خواف در استان خراسان ایران وصل شود. ترابری زمینی هرات در سالهای اخیر روند رو به رشدی در زمینه راهسازی داشتهاست، در واقع هر چهارراه اصلی منتهی به هرات از بهترین و استانداردترین بزرگراههای افغانستان هستند. در شمال هرات بزرگراه تورغندی با فاصله ۲۰۰ کیلومتر هرات را به ترکمنستان وصل میکند، این بزرگراه توسط شوروی سابق در اصل به هدف انتقال وسایط نظامی شوروی از ترکمنستان به افغانستان پیش از حمله شوروی به افغانستان احداث شده بود. عبور تانکهای جنگی در طول سالهای جنگ باعث وارد آمدن خساراتی به این بزرگراه شد ولی در سالهای اخیر این بزرگراه توسط دولت افغانستان بازسازی شد. در غرب هرات بزرگراه ۱۱۰ کیلومتری اسلام قلعه، هرات را به کشور ایران متصل میسازد این بزرگراه از محل کمکهای ایران برای افغانستان اعمار شدهاست. در جنوب هرات بزرگراه تازه بازسازی شدهٔ هرات - کابل، هرات را به مناطق جنوبی، شرقی افغانستان و در نهایت به کابل مرکز افغانستان وصل میکند، این بزگراه نیز در سالهای اخیر توسط دولت افغانستان و چند شرکت هندی بازسازی شدهاست. در شرق هرات بزرگراه هرات ارملک (یا ارملغ) در سالهای اخیر ساخته شدهاست، این بزرگراه که یکی از زیباترین راههای غرب افغانستان است با بودجه دولت افغانستان توسط شرکت راهسازی ایرانی ۱۱۵ احداث شد و قرار است تا شهر قلعه نو مرکز ولایت بادغیس امتداد یابد و از انجا غرب افغانستان را با شمال کشور وصل کند. این بزرگراه همانند بزرگراه هرات اسلام قلعه بخشی از پروژه شاهراه زمینی ایران و تاجیکستان از طریق افغانستان است. ترابری هوایی هرات دارای دو فرودگاه است که هر دوی آنها در جنوب هرات در ولسوالیهای گذره و شیندند واقع شدند. فرودگاه هرات برای پروازهای غیرنظامی و فرودگاه شیندند برای پروازهای نظامی در نظر گرفته شده است. فرودگاه بین المللی هرات نوشتار اصلی: فرودگاه هرات فرودگاه (میدان هوایی) هرات در فاصله ۱۳ کیلومتری جنوب شهر هرات در ولسوالی گذره موقعیت دارد، این فرودگاه که یکی از بزرگترین و قدیمیترین فرودگاههای افغانستان است از وضعیت استاندارد چندان خوبی خوبی برخوردار نیست. روزانه سه پرواز داخلی از هرات به کابل، قندهار، مزار و نیمروز و در هر پانزده روز یک پرواز خارجی از هرات به شهر مشهد ایران از همین فرودگاه صورت میگیرد. اما پروازهای متعلق به موسسات کمک رسانی و نظامیان خارجی مستقر در همین فرودگاه روزانه به بیش از سی پرواز میرسد. فرودگاه شیندند نوشتار اصلی: فرودگاه شیندند میدان هوایی (فرودگاه) شیندند پس از میدان هوایی پگرام دومین فرودگاه بزرگ نظامی افغانستان و دومین پایگاه بزرگ نظامیان خارجی در افغانستان است، هم اکنون هیچ پروازی متعلق به دولت افغانستان از این فرودگاه انجام نمیشود، این فرودگاه در پی حمله ایالات متحده امریکا و متحدانش به افغانستان مورد بمباران شدیدی قرار گرفت و هواپیماهای بمب افگن روسی بجا مانده از حمله شوروی در افغانستان در این فرودگاه نابود شدند. ترابری ریلی نوشتار اصلی: راه آهن هرات خواف قرار است هرات برای اولین بار در افغانستان از طریق راه آهن به شهر خواف خراسان ایران و کشور ترکمنستان وصل شود. ورزش در هرات نسبت به بسیاری از ولایات افغانستان امکانات بیشتری برای ورزشکاران افغان در دسترس است، اما این امکانات به هیچ وجه کافی نبودهاست. وزرشکاران هرات زیر اداره آمریت ورزشی هرات ادارهای از ریاست المپیک افغانستان ورزش میکنند. در هرات ورزشهای با توپ به ویژه فوتبال، ورزشهای رزمی و کشتی بیش از همه معمول است. تیمهای ورزشی معروف فوتبال هرات، استقلال هرات، اتفاق هرات، انصاری هرات، پامیر هرات هستند. تیم فوتبال استقلال هرات در سال ۱۳۸۵ قهرمان اولین دوره فوتبال در سطح افغانستان زیر نام جام وحدت ملی شد، تیم های فوتبال اتفاق با هفت و پامیر با چهار قهرمانی پر افتخارترین تیم های این ولایت محسوب میشوند . هرات دارای یک ورزشگاه بیست هزار نفری فوتبال است که سالانه مسابقات لیگ برتر و دسته اول هرات در آن برگزار میگردد. یک مجمتع بزرگ ورزشی که از سوی اسماعیل خان والی پیشین هرات تهداب گذاری شده بوددرسال۱۳۸۸ به بهره برداری رسیدو اکنون ورزشهای فوتسال ٍشطرنجٍٍ ٍپینک پنک برای دختران و پسران ولایت هرات در دسترس است. فوتبال محبوبترین ورزش در میان جوانان و ورزشکاران هرات است. ورزش بانوان در سالهای اخیر ورزش بانوان در هرات بوِیژه پس سقوط حاکمیت طالبان رشد داشته است. در شهر هرات بانوان در چند رشته ورزشی از جمله بسکتبال، والیبال {شطرنج}و ورزشهای رزمی فعالیت میکنند. ورزش دختران چندین بار با مخالف تعدادی از تندروان موجه شد. با این حال مسابقاتی از جمله والیبال و شطرنج برای دختران معارف ولایت هرات برگزار کردید. احمد سمیع حسن زاده رییس فدراسیون شطرنج ولایت هرات یکی از طرفداران ورزش بانوان در ولایت هرات مسابقات و سمینارهای متعدد در رشته شطرنج را دایر کردهاست و اکنون دختران ورزشکار هرات از رشته شطرنج به مسابقات بین ولایتی هم اعزام میشوند. ناهید پیروز استاد رشته شوتوکان کاراته در هرات و قهرمان کاراته زنان افغانستان چندی قبل به بی بی سی گفت: « ما برای کسانی که با ورزش زنان مخالفت میکردند کنفرانسهای متعددی گذاشتیم و در مورد فوائد ورزش برای زنان صحبت کردیم. » [۲۸] مسوولین ورزش در هرات گفتهاند که بیش از یک هزار زن در سیزده ورزشگاه زنانه موجود در هرات، ورزش میکنند. او هم چنان گفتهاست هم اکنون هزاران زن و دختر در این ورزشگاهها ثبت نام نموده و به علت کمبود ظرفیت پذیرش، منتظر دورههای بعدی هستند. او ضمن خرسندی از این موضوع گفت: "مردم و جامعه پذیرفتهاند که ورزش حق مسلم زنها است. اکثر فامیلها مشوق دخترانشان در پیشبرد ورزش هستند.[۲۹] آموزش مدرسههای هرات لیسه انقلابلیسه سلطانلیسه عالی توحیدلیسه امیر علی شیرنواییلیسه جامیلیسه محجوبه هرویلیسه مهری هرویلیسه هاتون هرویلیسه زراعتلیسه تجربویلیسه مولانا عبدالله هاتفیلیسه گوهرشادلیسه ذکور بالیان ليسه قوسنانلیسه عالی خصوصی هری دانشگاه هرات نوشتار اصلی: دانشگاه هرات نمایی از دانشگاه هرات دانشگاه هرات، در سال ۱۳۶۷ خورشیدی، در زمان حکومت دکتر نجیبالله، تأسیس شد. نخستین دانشکده دانشگاه هرات، دانشکده ادبیات بود. دانشگاه هرات هماکنون یازده دانشکده، به شرح زیر دارد: دانشکده ادبیاتدانشکده هنرهادانشکده دانش کامپیوتردانشکده زراعت (کشاورزی)دانشکده اقتصاددانشکده مهندسیدانشکده حقوق و علوم سیاسیدانشکده پزشکیدانشکده ساینس (علوم)دانشکده شرعیات (الهیات)دانشکده پیداگوژی (تعلیم و تربیت) گردشگری مکانهای تاریخی پل مالان، اثری تاریخی و دیدنی در هرات مصلای هرات، اثری دیدنی بجا مانده از دوران تیموریان در هرات مسجد جامع خرقه مبارکه، مسجدی دیدنی در منطقه پایحصار هرات هرات شهری باستانی است و بناهای تاریخی بسیاری دارد. اسکندر مقدونی، ارگ هرات را که به قلعه اختیار الدین هرات مشهور است، ساختهاست و بنای عظیم آن اکنون یکی از کهنترین و زیباترین اماکن هرات است. فارسها، ترکها، مغولها و ازبکها برای تسخیر این قلعه جنگیدهاند. در اواخر دوره محمد ظاهر شاه و دوران سردار داود خان، بودجهای برای بازسازی آن اختصاص دادند که در پایان دوره داودخان دوباره احیا و بازسازی شد. برج و باروهای بزرگ این قلعه از دوردستها دیده میشود. مسجد جامع بزرگ شهر هرات نیز که به پنجمین مسجد جامع بزرگ جهان شهرت دارد یکی از شگفتیهای این مرز و بوم است. ساختمان این مسجد به این دلیل که پیش از اسلام نیز عبادتگاه آریاییهای یکتاپرست بوده، بیش از ۱۴۰۰ سال قدمت دارد و مساحت آن به ۴۶ هزار و ۷۶۰ متر مربع میرسد. این بنای زیبا و شگفت انگیز که چند هزار سال قدمت دارد در سال ۲۹ هجری بعد از گرایش مردم هرات به دین اسلام، از حالت ساختمان معبدی بزرگ به مسجد مسلمانان بدل شد. گذشته از ارگ هرات و مسجد جامع، گازرگاه شریف (آرامگاه پیر هرات)، شاهرخ میرزا، منارهها، مسجد گوهرشاد بیگم و چشت شریف از جمله بناهای تاریخی هرات است. علاوه بر این مقبرهها و آرامگاههای مولانا، جامی، امام فخر رازی، شهزاده قاسم، شهزاده عبدالله، سلطان آغا، خواجه غلطان ولی، ملا واعظ کاشفی، ملا ناسفنج وسید عبدالله مختار، قدمت فرهنگی این شهر را به رخ هر بازدید کنندهای میکشد. حوضها و آب انبارهای تاریخی شهر هرات نیز از مظاهر مهم معماری و تمدن این شهر به حساب میآمدهاند. از نظر فن معماری و ارزشهای تاریخی، آب انبارهای هرات، به مهمترین بناهای تاریخی این شهر، همچون مساجد و مزارهای آن پهلو میزند. از دیگر آثار تاریخی هرات پل مالان است که یکی از بناهای تاریخی هرات و از پلهای زیبا و تاریخی افغانستان میباشد که بر روی رودخانه هریرود در منطقه مالان ساخته شدهاست. این پل در سال ۵۰۵ هجری قمری (برابر با ۱۱۱۰ میلادی) و در زمان سلطان سنجر سلجوقی به همین شکلی که اکنون هست، با اندک تفاوت، ساخته شد. در سال ۱۹۷۸ میلادی به دنبال حفاریهای باستانشناسی که در هرات جریان داشت، چهار کنیسه بنام ملا آشور، غول، یوآو و چهارمی بدون نام، کشف شد که همه آنها در قسمتهای قدیمی شهر باردورانی و مُهمندها قرار داشتند. بعدها کنیسه ملا آشور تبدیل به مکتب و کنیسه غول به عنوان مسجد حضرت بلال نام گرفت، ولی کنیسه یوآو هنوز با مشخصات اصلیاش باقی مانده. هرات بزرگترین جامعه یهودی افغانستان را دارا بودهاست و یهودیان محلی به شکل فرهنگی با یهودیان ایران در ارتباط بودند. یهودیان افغانستان که بیشتر در هرات، کابل، بلخ و بعضا در غزنی میزیستهاند، پیشینه طولانی در این کشور دارند. بودوباش یهودیان در هرات بیشتر در شهر قدیم هرات و در محدوده بازار عراق و محلهٔ مُهمندها بوده و اکثریت آنان به فعالیتهای تجارتی اشتغال داشتند. مهاجرت یهودیان هرات به دیگر کشورها، با تشکیل دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ میلادی و همزمان با آغاز جنگ اعراب و اسرائیل و تشدید مخالفتها با یهودیان شروع شد که با کودتای ثور سال ۱۳۵۷ و جنگهای داخلی، آخرین بازماندگان یهودی از هرات خارج گردیدند.[۳۰] برخی از آثار تاریخی این شهر به دستور مقامات طالبان ویران شد. برخی دیگردر اثر جنگهای بیست سال اخیر و بی توجهی لطمه دیدهاست. در سال ۲۰۰۸ شهر قدیم هرات برندهٔ جایزه میراث فرهنگی آسیا-اقیانوسیه در سازمان علمی فرهنگی آموزشی (یونسکو) سازمان ملل شد.[۳۱] پارکهای شهر شهر هرات دارای چند پارک است که بزرگترین و معروفترین آن پارک تخت صفر است. تخت صفر در دامنههای نسبتاً هموار شمالشرق شهر هرات واقع شده واز فراز تپههای آن منظره شهر را به خوبی میتوان تماشا کرد، اولین تهداب و نام گذاری آن به زمان تیموریان هرات. روایت برفراز تپهای که اکنون بلندترین نقطه وشامل باغ تخت صفر است، گوهرشاد بیگم ملکه مشهور، بخواهش پدرش ملاصفرگاوچران تختی ساخته بوده تا ملاصفر برآن بنشیند و چریدن گله گاو را مراقبت نماید وچون منطقهای مرتفع ودارای چشم انداز وسیع میباشد. پارکهای ملت، شیدایی، فرهنگ، میر داوود و مجتمع تفریحی استقلال از جمله پارکهای دیگر معروف هرات هستند. پارک اکو که به تازگی توسط اعضای اکو تهداب گذاری شدهاست مورد استقبال زیاد مردم قرار گرفت. هتل ۵ ستاره که میان تخت صفر و باغ ملت است منظره زیبایی را در بالای شهر هرات به وجود آوردهاست. روزهای تعطیل عمومی، و همچنین جمعهها و چهارشنبهها تعدادی از مردم بیرون از خانه غذا میخورند. مردم هرات نسبت به مردم سایر ولایت افغانستان به تفریح و گردشگری علاقه بیشتری دارند. هتلها هتل پنج ستاره در منطقهای بین تخت صفر و باغ ملت در هرات شهر هرات دارای چند هتل معروف است. زیباترین و مجللترین هتل هرات هتل پنج ستارهاست، پنج ستاره میزبان وزاری خارجه کشورهای عضو اکو بود، هتل پنج ستاره با نمای دلچسب توسط مهندسان خارجی و تمویل از بودجه گمرک هرات توسط اسماعیل خان استاندار پیشین هرات در سال ۱۳۸۵ ساخته شدهاست. ساخت هتل پنج ستاره با هزینه زیاد پس از برکناری اسماعیل خان، برای شهردار هرات مشکل آفرین شد. عبدالجبار ثابت دادستان کل افغانستان شهردار هرات را به اتهام ساختن این هتل به دادگاه کشاند، اما پس از مدتی جنجال آن پایان گرفت. پس از آن هتل موفق در قلب شهر هرات میزبان میهمانان خارجی و داخلی هرات است. نگارخانه برج های دوقلوی هرات درحال ساخت میدان مولوی عبدالرحمن جامی درهرات میدان استقلال درمرکزهرات · · (پارچه هاي ابريشم) امروزهم مانندسايرروزهاهواگرم و اتشين بود.انگارخورشيدچندمترازتودوراست.طبق معمول كيفم به شانه ام بود.وروانه دفترم بودم.امروزاولين روزكاري ام دردفتربود.واين اولين باري بودكه درين راه پياده ميرفتم.درراه روان بودم كه ازدور صدايي دلنشين گوشم رانوازش داد.اهنگ محلي بسيارقديمي'يادم امدوقتي كه طفل بودم پدرم راديواش راروشن ميكردوانتظارهمين اهنگ محلي راميكشيدووقتيكه اهنگشروع به نواختن ميكرد تمتم هوش پئدربه ان اهنگ محلي بودبسياركنجكاوشدم كه شنونده اين اهنگ كيست؟قدم هايم رابزرگ وكلان برميداشتم تابه دكان كاه گلي نزديك شدم داخل دكان پيرمردي بسيارپيرباقدكوتاه و كمر خميده نشسته بودوتكه هاي ابريشمي راجورميكردوبه اهنگ محلي كه ازراديوپخش ميشدگوش ميدادوقتي خوب به دكانش نزديك شدم ديدم ده هانفرنزديك دروازه دكان پيرمرد ايستاده اندبعضي تكه هاي زيباي ابريشمي ميخرندوبعضي فقط ايستاده اندنميدانستم انهاچرابيهوده ايستاده انداياانهاهم مانندمن از گوش دادن اهنگ محلي كه پيرمددردكانش گذاشته بود خوششان امده؟ من هم كنارديواري نزديك دكان پيرمردنشستم'وهرلحظه ساعتم راميديدم كه وقت دفترم نگذردوتماشاميكردم مردميكه نزديك دكان پيرمرداندوبيشترازگوش دادن اهنگ محلي خوشم ميامدبلاخره10دقيقه ماندبه 9 بايدهرطورشده خودم رابه دفترميرساندم'دفترهم همان نزديكي ها بودوسرساعت9به دفتررسيدم واولين روزكاري ام رااغازكردم اماصحنه اي كه امروزصبح ديدم برايم خيلي جالب بود شب كه بخانه رفتم بعداز غذاخوردن خواب شديم لحظه شماريميكردم كه زودترصبح شودودوباره همان اهنگ محلي رابشنوم.فرداي ان روزدوباره قدم هاي كلان برميداشتم تازودتربه دكان پيرمردبرسم هرروزهمين قسم بود.هرروزبراي شنيدن اهنگ محلي ازراديوكهنه پيرمردوديدن پارچه هاي بسيارزيباي اولحظه شماري ميكردم روزي تكه اي از او خريدم وبراي خانمم اوردم اوبسيارازديدن تكه خوش شدوتوصيفش رازيادكردنميدانم پيرمردچه جادويي داشت كه همه ازاوخوششان ميامد.روزي باهمان شوق بطرف دفترميرفتم نزديك دكان كه رسدم ديدم كه همه جيغ ميزنند گريه ميكننددكان پيرمردهم بسته بودواهنگ گريه مردم جاي گزين هنگ محلي شده بودنزديكتره رفتم ديدم همان جماعتيه هميشه كناردرازه پيرمردايستاده بودند هستندكه گريه ميكنند.ازيكي شان پرسيدم چه شده؟چراهمه گريه ميكنيد؟ اوگفت:پيرمرديكه اينجاابريشم ميبافت وميفروخت امروز فوت كر اومردي مهربان وبخشنده بودوهم تكه هاي زيبايي داشت ودردل همه ماجاي داشت حال نميتوانيم مرگش راباوركنيم وهمان خانه ايكه صداي گريه وجيغ ازان ميامدوكناردكان پيرمردبودخانه پيرمردبوده. پاهايم سست شدوغم بدنم رامحاصره كرداوراهمچون پدرم ميديدم تمام رفتارهاي پدرخدابيامرز ام دران بودبعدمرگ پدرم اين دومين باربودكه گريه كردم واشك ازچشمانم سرازيرشدديگرهدفي نداشتم تا زود ازخواب بيدار شوم قدم هاي كلان كلان بردارم به دكان كاه گلي پيرمردخودم رابرسانم واهنگ محلي راگوش دهم وبه يادپدرم بيافتم.هرروزكه ازپهلوي دكان تيرميشدم كه به دفتربروم شوقم به كارم كمترميشد. حال به اين سخن پي بردم كه ازانسان حتابراي يك ادم بيگانه فقط خوبي هاميماندفقط خاطره خوش . يادش گرامي باد. (نویسنده اسمااسماعیل زاده) زیباهدف روزهای سختی رامیګذراند،پسرکیکی جوان زیرافتاب های سوزاننده عرق هایی همچون باران ازسروصورتش جاری بود.ګادی داشت روی ګادی دیګ کوچکی بود یادګارمادربزرګش،نخودهای خوشمزه جایی دران اشغال کرده بود.پسرک پدرپیری داشت همراهش زیریک سقف خراب وسوراخ،سوراخ، زندګی میکرد.نام پسرک جوادبود.جوادارزوهای بیکرانی داشت هرشب کناربسترپدررمینشست ومیګفت:؛پدررتنهاارزویم تحصیل است.نمیخواهم سرسرک هاجیغ بزنم،شورنخودشورنخودخوشمزه بیاییدبخرید!!! پدررطرفپسرش میدیدو میګفت:پسرم میدانم که این ارزوچقدر نزدتوعزیزاست.اماماکه پولی نداریم تاخرج تحصیل کنیم.جواد به حرفای پدرش عمیق ګوش داداین جمله درسرش هی تکرارمیشد(ماکه پولی نداریم که بتوانیم خرج تحصیل کنیم)جوادګفت:تنهامشکل پول است؟!!!درسته پول! ان شب همه شهرهرات سکوت رااختیارکرده بودوهمه خواب بودندانګارهیچ جنبنده ای دران شهرزندګی نمیکند.اماصدای جیرجیرک هاواسمان قیروقارمانندش وستاره های درخشان شهرهرات راهمچون عروسی اراسته بود.فردای ان روزجوادباګادی شورنخودفروشی اش شروع به کارکرد.یکی ازدوستانش وهم سن وسالانش نزدش امدوګفت:سلام جواد چطورهستی؟هنوزم که همان اش وهمان کاسه است.هنوزم شور نخودمیفروشی؟هههههه جوادګفت:برادرمیخواهم به مکتب های شبانه بروم وشب رادرس بخوانم روزراکارکنم اما مشکل اینست که ثروتی برای این کارندارم.دوستش اکرم ګفت:من که ګفتم برایت اګربخواهی بامن همکارشوی مثل من از شغل شورنخود فروشی بیرون خواهی شد وثروت مندمیشی چه میګی؟ جوادګفت:چی بیایم دزدشوم بخاطریک سکه سیاه یا دالرهای کاغذی؟دورشووراه بدونشانم نده دورشو! اکرم بوزخندی زدومانندانسان های ازخودرازی باکبروغرورازانجادورشدورفت. جواددردلش ګفت:اګرواقعاقصددارم درس بخوانم ودراینده شغلی خوب داشته باشم باید قصدوهدف داشته باشم وهدفش راواضح کرد.ازان روزکارهای زیادی میکرد مانند:کفش های مردم را تمیزمیکردوواکس میزد،شیشه های موترهاراتمیزمیکرد،کم کم کارت تلفن میفروخت ان وقت کمی پس اندازبرایش تهیه شده بود. روزی باشادی به پدرش ګفت:پدرعزیزم من مقداری پس اندازجمع کردم میتوانم به مکتب های شبانه روزی بروم؟پدرپیرش ګفت:فرزندم ارزوی توارزوی من است چرابایدمانع توباشم؟میتوانی به مکتب بروی.چندسال ازتحیل جوادګذ شت و۱ سال امادګی ګرفت برای امتحان کانکور اویکی ازشاګردان ممتاز مکتبش بود وبه رشته اینجینیری انتخاب شد.اوزحمت های زیادی برای رسیدن به این جاواین مقام کشیدهمراه درس خواندنوکارکردنش پدر راهم مواظبت میکرد.انګاه بودکه بدرش فهمید جوادواقعامردشده.اوتنهابرای مقصدش زندګی میکرد(تحصیل)ازان روزبه بعد زندګی اش تغیرکرددارای ثرمایه بزرګی شداحتیاج به شیشه موترباک کردن وکفش واکس زدن وکارت فروختن احتیاجی نداشت.جوادازدواج کردوخانواده تشکیل دادوداستان هدف زیبایش رابه فرزندانش وهمسرش تعریف کرد.که انهاهم قدرهدف رابدانندوهدفی درزندګی بیشه کنند. (نویسنده اسمااسماعیل زاده) نظریه:من به حیث یک دخترافغان ویک نویسنده راه حل های زیادی برای ابادی ملت مان میبینم.افغانستان یااریانایک کشوریست باموقعیت جغرافیایی عالی چراامریکاوتمام کشورهلی دیګرپشتیبان مااند؟چرا چشم همه کشورهادنبال ماست؟جوابش واضح است موقعیت خوب و داشتن معادن زیاد چراوقتی مااب فراوان داریم جاریست به شوروی و ایران؟چرابرق نمیسازیم تا رفاه خودمان باشد؟
+ نوشته شده در شنبه بیست و یکم مرداد ۱۳۹۱ ساعت 19:39 توسط کریم
|